İbn Kesîr'in Akāid Esasları, Selef Menheci ve Kelâm Tenkidi

İmâm İbn Kesîr, akāid sahasında ilk nesil Ashâb ve Tâbiîn'in sâde, nassî ve berrak yolunu takip eden bir Selef âlimidir. Kur'an ve sahih hadislerde geçen iman esaslarını hiçbir felsefî spekülasyona sapmaksızın olduğu gibi kabul etmiştir.

Ona göre din kemâle ermiştir; kelâmcıların mantık oyunları ve cedelî münazaraları müminlerin kalbini şüpheye sevk etmekten başka bir netice vermez.

Allah Teâlâ'nın sıfatları hususunda İbn Kesîr'in tavrı, İmam Mâlik ve Ahmed b. Hanbel'in meşhur kaidesidir: 'Tenzîh ve İsbât'. Cenâb-ı Hakk'ın kendisini nitelediği sıfatları (Yed, Vech, İstivâ) inkâr etmeksizin (ta'tilsiz), mahlûkata benzetmeksizin (teşbihsiz) ve keyfiyet biçmeksizin (bilâ-keyf) ikrar etmiştir.

'O'nun benzeri hiçbir şey yoktur; O hakkıyla işiten ve görendir' (eş-Şûrâ 42/11) âyeti bu akidenin temel mîzânıdır.

Kur'ân-ı Kerîm'in mahlûk olmadığı, Allah Teâlâ'nın zâtıyla kaim ezelî ve ebedî kelâmı olduğu akidesi. Mu'tezile'nin 'Halku'l-Kur'ân' fitnesine karşı Ahmed b. Hanbel'in sergilediği sarsılmaz sebatı tebcil eder.

İbn Kesîr, Kur'an'ın harfleri ve manasıyla kelâmullâh olduğunu, Cebrail vasıtasıyla Peygamberimiz'in kalbine indirildiğini şüpheye yer bırakmayacak delillerle açıklar.

Kıyâmet gününde ve cennette müminlerin Rablerini perdesiz, dolunayı görür gibi apaçık görecekleri (Rüyetullâh) inancı. 'O gün birtakım yüzler aydınlıktır, Rablerine bakarlar' (el-Kıyâme 75/22-23) âyetinin tefsiri.

İbn Kesîr, Rüyetullâh'ı inkâr eden bid'at fırkalarının te'villerini sahih hadislerle çürüterek cennet ehlinin en yüce saâdetinin Cemâlullâh'ı temâşâ olduğunu ispatlar.

Cebriyye'nin insanı rüzgâr önündeki yaprak gibi iradesiz kılan sapkınlığı ile Kaderiyye'nin kaderi inkâr eden aşırılığı arasında Ehl-i Sünnet'in mutedil yolu.

Allah Teâlâ'nın ezelî ilmi, meşîeti ve kudreti her şeyi kuşatmıştır; bununla beraber insana kesb ve ihtiyar (irade) verilmiş olup her kul kendi amellerinden mesuldür.

Bütün sahâbe-i kirâma hürmet etmek, hiçbirini ayırt etmeksizin sevmek ve aralarındaki ihtilaflara dil uzatmaktan sakınmak. Ehl-i Beyt-i Mustafâ'ya muhabbetin imandan bir cüz olduğu bilinci.

Râfizîlerin sahâbeye sövme dalâletini ve Nâsıbîlerin Ehl-i Beyt düşmanlığını aynı şiddetle reddeder.

İbn Kesîr'in akāidi, kuru nazarî tartışmalardan uzak, kul ile Rabbi arasında doğrudan sevgi, haşyet ve teslimiyet bağı kuran canlı bir imandır.

Tevhidin hakikati, ameli riyâdan, kalbi şirk-i hafîden (gizli şirk) arındırarak yalnız ve ancak Allah için yaşamak ve O'nun rızâsıyla ölmektir.