Miftâhu'l-Felâh ve Misbâhu'l-Ervâh: Zikir Âdâbı ve Ruhların Kandili

Fasıl I: Zikrin Mahiyeti: Kulun Rabbiyle Melekûtî İttisali

İbn Atâullâh el-İskenderî'nin zikir ilmine dair kaleme aldığı en kapsamlı başyapıtı *Miftâhu'l-Felâh ve Misbâhu'l-Ervâh* (Kurtuluşun Anahtarı ve Ruhların Kandili)'dır.

İbn Atâullâh buyurur ki: Zikir, velâyetin beratı, kurbiyyetin (yakınlığın) menşuru ve vuslatın en parlak meşalesidir. Kur'ân-ı Kerîm'de Cenâb-ı Hakk'ın 'Beni zikredin ki Ben de sizi zikredeyim' (Bakara, 152) buyurması; zikrin bütün ibadetlerin zirvesi ve kalbi olduğunu ispatlar.

Fasıl II: Kelime-i Tevhid'in (Lâ İlâhe İllallâh) Esrârı ve Dereceleri

Eserde 'Lâ ilâhe illallâh' kelime-i tayyibesi bütün yönleriyle şerh edilir. Bu kelime 24 harftir (ebcedi ve tertibiyle) ve günün 24 saatindeki günahlara kefarettir.

Nefiy ('Lâ ilâhe' - hiçbir ilah yoktur) ile kalpteki bütün putlar, sevgiler ve mâsivâ kökünden kazınır; İsbat ('İllallâh' - ancak Allah vardır) ile mutlak tecellî kalbe nakşedilir.

Fasıl III: Zikrin 3 Ana Mertebesi: Lisan, Kalp ve Sır Zikri

İbn Atâullâh zikri mertebelerine göre tasnif eder:

• Zikr-i Lisânî (Dilin Zikri): Kalp gafil olsa bile dilin tesbihle meşgul olmasıdır; sevaptan hâlî değildir.
• Zikr-i Kalbî (Kalbin Zikri): Dil sussun veya konuşsun, kalbin uyanık olup ilâhî haşyetle çarpmasıdır.
• Zikr-i Sırrî (Sır Zikri): Zikredenin kendi varlığından fâni olup sadece Zât-ı Zülcelâl'in müşahedesinde kaybolduğu fenâfillâh makamıdır.

Fasıl IV: Cehrî ve Hafî Zikir: Sesli ve Sessiz Zikrin Fıkhı

Şâzelî mektebinde hem meclislerde cemaatle cehrî (sesli) zikir yapılır hem de ferdî tecerrüdde hafî (gizli) zikre devam edilir.

Cehrî zikir kalbin gaflet uykusunu yırtan bir davul gibidir; hafî zikir ise kalbin en derin odalarında melekût ile konuşulan sırlı bir fısıltıdır.

Fasıl V: Zikir Âdâbı: Taharet, Kıble, Koku ve Huşû

Miftâhu'l-Felâh zikir meclisinin 20 maddelik adabını sıralar: Abdestli olmak, kıbleye yönelmek, temiz elbiseler giymek, meclisi güzel kokularla tütsülemek, gözleri yummak, nefesi tanzim etmek ve zikir esnasında dünyevî hiçbir şeyi düşünmemek.

Edebe riayet edilmeden yapılan zikir meyve vermez; edeple yapılan tek bir zikir ise sâlikin perdelerini yırtar.

Fasıl VI: Salavât-ı Şerîfe Zikrinin Kudsiyeti

İbn Atâullâh eserin mühim bir bölümünü Fahr-i Kâinât Efendimiz'e (s.a.v.) getirilen salavatlara ayırmıştır. Salavat, kabule mazhar olması kesin olan yegâne duadır.

Zikirden önce ve sonra salavat getirmek, yapılan zikrin Arş'a yükselmesi için takılan iki kanat hükmündedir.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Kalbin Zikirle Hayat Bulması

Hadis-i şerifte buyrulduğu gibi: 'Rabbini zikreden ile zikretmeyenin misali, diri ile ölü gibidir.' Miftâhu'l-Felâh, ölü kalpleri dirilten ve ruhların kandilini sonsuza dek tutuşturan melekûtî bir iksirdir.

Sihravemen Zikir Âdâbı Külliyatı; bu şaheseri aslına sadık kalarak hakikat yolcularına hediye eder.