⭐ Kaydet
Fasıl I: Hikemü'l-Atâiyye'nin Tasavvuf Tarihindeki Zirve Makamı
İslâm irfan ve tasavvuf edebiyatının en derin, en veciz ve tesirli eseri kabul edilen *el-Hikemü'l-Atâiyye* (Atâiyye Hikmetleri); Şâzeliyye tarikatının üçüncü büyük pîri, mâlikî fakihi ve muhaddis Tâcüddin Ebü'l-Fazl Ahmed b. Muhammed b. Abdilkerîm İbn Atâullâh el-İskenderî (v. 709/1309) tarafından telif edilmiştir.
Ulemâ arasında bu şaheser hakkında: 'Şayet namazda Kur'ân-ı Kerîm'den başka bir kitabın okunması caiz olsaydı, şüphesiz Hikem-i Atâiyye okunurdu' denilecek kadar yüksek bir hürmet gösterilmiştir. Eser, 260 civarında hikmetli vecize (aforizma) ile sâlikin kalbindeki şirk-i hafîyi (gizli şirki) kökünden kazır.
Fasıl II: Birinci Hikmet: Amellere Güvenmenin İptali ve Sırf Fazl-ı İlâhî
Hikem-i Atâiyye'nin açılış aforizması tasavvufun omurgasını kurar: 'Kusur ve günah işlediğinde ümidinin kırılması, amele dayanıp güvenmenin en açık alametidir.'
Kul ibadet ettiğinde sevabına güvenip cenneti hak ettiğini zannederse veya hata işlediğinde Allah'ın rahmetinden ümidini keserse, her iki halde de kendi nefsine ve ameline itimat etmiş olur. Hakiki muvahhid; amelleri yerine getirir fakat kalbini sadece ve sadece Cenâb-ı Hakk'ın sonsuz fazl, lütuf ve mağfiretine bağlar.
Fasıl III: Tecrîd ve Esbâb Dengesi: İrâdeyi Hakk'ın Muradına Teslim Etmek
İkinci büyük hikmet: 'Allah seni esbâb (sebepler ve maişet) dairesinde tutmuşken tecrîde (çalışmayı bırakıp köşeye çekilmeye) heves etmen gizli bir şehvettir. Allah seni tecrîd makamında tutmuşken esbâba kaymak istemen ise yüksek himmetten aşağı düşmektir.'
Sâlik nerede istihdam ediliyorsa orada şükür ve rıza ile kulluk etmeli; nefsinin keyfine göre makam ve hâl değiştirmeye kalkışmamalıdır.
Fasıl IV: Himmet Okları ve Kader Kalesi: 'Lâ Tehdiku Esdâru'l-Akdâr'
İbn Atâullâh buyurur: 'Ne kadar hızlı fırlatılırsa fırlatılsın, yüksek himmet okları kader surlarını delip geçemez.'
İnsan ne kadar çırpınırsa çırpınsın, ezelde takdir edilenin ötesine geçemez. Bu hakikati idrak eden sâlik; endişe, stres, hırs ve haset kuyusundan kurtulup sonsuz bir kalbî huzura ve tevekkül sekînesine kavuşur.
Fasıl V: Kalbin Zindanları: Hırs, Şöhret ve Mâsivâ Perdeleri
Hikmetlerde nefsin gizli hileleri cerrah titizliğiyle deşilir: 'Varlığını tevazu toprağına göm! Zira gömülmeyen tohum neşv ü nemâ bulup meyve veremez.'
Şöhret peşinde koşan, takdir bekleyen, insanlara şirin görünmeye çalışan derviş; nefsini putlaştırmıştır. Mâneviyatta yükseliş, baş yukarı kalkmakla değil, başı secdeye ve tevazu toprağına sürmekle mümkündür.
Fasıl VI: Şerhler Geleneği: İbn Abbâd er-Rundî ve Zerrûk Şerhleri
Hikem-i Atâiyye asırlar boyunca onlarca büyük âlim tarafından şerh edilmiştir. Endülüslü İbn Abbâd er-Rundî'nin *et-Tenbîh*, Ahmed Zerrûk'un 30'u aşkın şerhi ve İbn Acîbe'nin *Îkāzu'l-Himem* şerhi eserin derinliğini İslâm coğrafyasının dört bir yanına yaymıştır.
Osmanlı tekkelerinde Hikem dersleri müridlerin seyr-i sülûk imtihanlarında en yüksek basamak kabul edilmiştir.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Allah'ı Bulan Ne Kaybetti, O'nu Kaybeden Ne Buldu?
İbn Atâullâh'ın en sarsıcı münâcâtı bu külliyatın tacıdır: 'Yâ Rabbi! Seni kaybeden kimse ne buldu? Seni bulan kimse ise ne kaybetti?!' Bütün kâinatı eline geçirse bile Allah'tan mahrum kalan mutlak iflastadır; Allah'a vasıl olan ise hiçbir şeye muhtaç değildir.
Sihravemen İbn Atâullâh Külliyatı; bu muazzam tevhid menbaını en berrak irfânî ölçülerle takdim eder.
albin ebedî nûruna ulaştırır.