Velâyet ve Kerâmet Akîdesi: Ehl-i Sünnet Ölçüleri ve Velîlerin Mertebeleri
Fasıl I: Velâyetin Hakikati: Allah'ın Dostluğu ve Kulu Koruması
Hücvîrî velâyeti iki açıdan izah eder: Birincisi, kulun bütün iradesiyle Allah Teâlâ'ya itaat etmesi ve O'nun dostluğunu kazanmasıdır. İkincisi, Allah Teâlâ'nın o kulu günahlardan muhafaza buyurup rızâsına mazhar kılmasıdır. Velî, nefsinin hevasından kurtulmuş kuldur.
Fasıl II: Ricâlü'l-Gayb ve Mânevî Hiyerarşi: Kutup, Evtâd, Ebdâl ve Nücebâ
Hücvîrî İslâm tasavvufundaki mânevî nizamı nakleder: Yeryüzünde her devirde insanların selâmeti ve ilâhî rahmetin nüzulü için vazifeli ricâlullah vardır. Bunların başında Kutup (Gavs), ardından dört Evtâd, kırk Ebdâl ve üç yüz Nücebâ gelir. Bunlar halkın yükünü omuzlayan gizli erenlerdir.
Fasıl III: Mucize ile Kerâmet Arasındaki Kat'î Hudutlar
Peygamberlerin gösterdiği hârika haller mucizedir ve dâvâ ile ilân edilmesi farzdır. Velîlerin gösterdiği hârika haller ise keramettir ve gizlenmesi, hayâ edilmesi esastır. Kerametini reklam eden veya onunla övünen kimse velâyet kokusunu almamıştır.
Fasıl IV: Kerametin Hak Olduğu: Ehl-i Sünnet'in Mu'tezile'ye Cevabı
Hücvîrî, kerameti inkâr eden Mu'tezile mezhebine Kur'an ve Sünnet'ten kat'î deliller getirir: Hz. Meryem'e yazın kış, kışın yaz meyvelerinin gelmesi; Ashâb-ı Kehf'in 309 yıl uyuması ve Hz. Ömer'in Medine'den Nihavend'deki Sâriye'ye seslenmesi kerametlerin Kur'ânî ispatıdır.
Fasıl V: İstidrac ve Mekr-i İlâhî Tehlikesi: Harikulâde Hallere Aldanmamak
Şeriat dışı yaşayan, namazsız niyazsız kimselerin gösterdiği havada uçma veya suda yürüme gibi haller keramet değil, şeytanî bir istidractır (tedricî felaket). Hücvîrî der ki: 'Su üstünde saman da yüzer, havada sinek de uçar; hüner Allah'ın emirlerine riayet etmektir.'
Fasıl VI: En Büyük Kerametin İstikamet Olduğu Hakikati
Cüneyd ve Sehl gibi büyüklerin ittifakı: 'İstikamet kerametten üstündür.' Nefsini sünnet-i seniyyeye bağlayan, helâl lokma yiyen ve gıybet etmeyen bir mümin, dağları yürüten bir kimseden kat kat daha büyüktür.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Velîlerin Dünyadaki Rahmet ve Bereket Vesilesi Oluşu
Velîler yeryüzünün mânevî direkleridir. Onların duasıyla yağmur yağar, belâlar defedilir ve kalpler gafletten uyanır. Hücvîrî, velîlere hürmetin bizzat Resûlullah'a (s.a.v.) hürmet olduğunu vurgular.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede Ali b. Osmân el-Hücvîrî'nin hangi temel eseri esas alınmıştır?
Tasavvuf tarihinin Farsça ilk ve en kapsamlı ana kaynak şaheseri olan Keşfü'l-Mahcûb li-Erbâbi'l-Kulûb esas alınmıştır.
Hücvîrî'nin tasavvuf anlayışında 'hicâb' (perde) ve keşf neyi ifade eder?
Hicâb, kulun kalbi ile Cenâb-ı Hak arasındaki günah, gaflet ve nefis perdeleridir; keşf ise bu perdelerin şer'î istikamet, ilim ve marifetle aralanmasıdır.
Eserdeki fırka ve meşrep tasniflerinin günümüz tasavvuf araştırmalarındaki kıymeti nedir?
Tasavvufun meşru Ehl-i Sünnet sınırlarını belirleyen ilk sistemli çalışma olup aşırılıklardan arınmış sahih irfanı tescil etmektedir.