Sad Meydân: Tevbeden Tevhid Meydanına Kalbin 100 Basamaklı Miracı

Fasıl I: Sad Meydân'ın Telif Amacı ve Edebî Hüviyeti

Pîr-i Herât Hâce Abdullah el-Ensârî'nin Menâzilü's-Sâirîn'den önce müridlerine Farsça olarak takrir ettiği ve kâtipleri tarafından zaptedilen *Sad Meydân* (Yüz Meydan); sâlikin nefs ordularıyla savaştığı ve fethettiği yüz mânevî alanı tasvir eder.

Eser, Fars edebiyatının ilk sistematik tasavvuf risâlelerinden biridir. Sade, akıcı, ritmik ve vurucu üslubuyla dervişlerin kalbinde derin intibahlar uyandırmıştır.

Fasıl II: 'Meydan' İstiaresi: Nefisle Cihâd-ı Ekber

Herevî mânevî makamları durgun bir konak yeri değil, kanlı bir savaş meydanı olarak niteler. Sâlik nefs-i emmârenin, şeytanın ve dünya cazibesinin hücumlarına karşı kılıç çeker.

Bir meydan fethedilmeden diğer meydana geçilemez. Tevbe meydanında günah ordularını yenen sâlik, İnâbe meydanına adım atar.

Fasıl III: İlk On Meydan: Tevbeden İntibaha

Sad Meydân'ın ilk on safhası temel ahlâkî arınmadır:

1. Meydân-ı Tevbe (Dönüş)
2. Meydân-ı İnâbe (Gönülden Yöneliş)
3. Meydân-ı Muhâsebe (Hesaba Çekilme)
4. Meydân-ı İ'tizâr (Özür Dileme)
5. Meydân-ı Sabır (Direnç)
6. Meydân-ı Rızâ (Hoşnutluk)
7. Meydân-ı Şükür (Minnet)
8. Meydân-ı Hayâ (Utanma)
9. Meydân-ı Sıdk (Doğruluk)
10. Meydân-ı Safâ (Arılık)

Fasıl IV: Orta Meydanlar: Kalbin Cezbeleri ve İrfânî Açılımlar

Orta meydanlarda nefis terbiyesinden kalp müşahedesine geçilir: Şevk meydanı, Üns meydanı, Heybet meydanı ve Vakar meydanı.

Bu meydanlarda sâlik ilâhî celâl ve cemâl tecellîleriyle yoğrulur; korku ile ümit arasında dengelenerek mânevî kanatlarını açar.

Fasıl V: Son Meydanlar: Fenâ ve Tevhid

Doksanıncı meydandan sonra benlik tamamen erir: Meydân-ı Muhabbet, Meydân-ı Vücûd, Meydân-ı Tecrîd ve nihayet yüzüncü meydan olan Meydân-ı Tevhid.

Bu son meydanda sâlik kılıcını bırakır; zira artık ortada iki varlık kalmamıştır. Hakk'ın mutlak vahdeti bütün kesreti yutmuştur.

Fasıl VI: Menâzilü's-Sâirîn ile Sad Meydân'ın Karşılaştırması

Sad Meydân pratik, ahlâkî ve hissî bir başlangıç iken; Menâzilü's-Sâirîn felsefî, terminolojik ve metafizik bir kemâl noktasıdır. Biri sülûkun haritası, diğeri ise bu haritadaki adımların samimi feryadıdır.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Meydanı Terk Etmeyenlerin Zaferi

Sad Meydân'ın verdiği en büyük ders şudur: Mânevî yolda yorulmak, duraksamak veya geri dönmek helâktir. Hakikat âşığı, yüz meydanı da aşkla geçip Yâr'in huzuruna ermelidir.

Sihravemen Sad Meydân Külliyatı; kalbin miracına talip olanlara sarsılmaz bir mânevî cesaret aşılar.