Nasîhatu Ehli'l-Hadîs: İlimde İhlas, Zühd ve Kalp Tasfiyesi

Hâfız el-Hatîb el-Bağdâdî'nin Nasîhatu Ehli'l-Hadîs adlı eseri; ömrünü hadis rivayetine ve rivayet çokluğuna adayan ilim taliplerine yönelik derin bir kalbî muhasebe ve nefis tezkiyesi mektubudur. Hatîb, senedlerin çokluğu ile övünmenin felaket olduğunu ihtar eder.

Nefsin en sinsi tuzağı: 'Bende şu kadar bin hadis var, falan kimsede bu kadar az var' diyerek akranlarına üstünlük taslamak (ucup ve fahır). Hatîb, ilmin çokluğunun değil, ilimle hâsıl olan haşyet ve edebin makbul olduğunu hatırlatır.

Muhaddisin gündüzleri hadis meclislerinde bulunurken geceleri gafletle uyumaması; teheccüde kalkıp ezberlediği âyet ve hadisleri gözyaşlarıyla tilâvet etmesi; secdelerde Rabbine tazarru ve niyazda bulunması.

İlim izzetini sultanların ve emîrlerin kapısında ayaklar altına almamak; makam ve mansıp hırsıyla fetva ve hadis nakletmemek; selef uleması gibi başı dik, kanaatkâr ve zâhidâne yaşamak.

Hâfızanın kuvveti ve kalbin nuru helâl lokmaya bağlıdır. Şüpheli ve haram lokmanın zihni körelteceği, duayı perdeleyeceği ve amellerin sevabını mahvedeceği hakikati.

İlim ehli arasındaki haset ve çekişmelerin cehennem ateşi gibi olduğu; din kardeşinin kusurunu örtmek, gıyabında hayırla yâd etmek ve kalbinde hiçbir müslümana karşı kin ve buğuz taşımamak.

Kabir kapısında ne kitapların çokluğu ne de rivayetlerin senedleri fayda verir; orada kulun imdadına yetişecek olan ancak ihlâslı bir kalp, sâlih bir amel ve Resûlullah'a (s.a.v.) duyulan samimi aşktır.