Fasıl I: Nûrü'l-Ulûm'un Tarihî ve Mânevî Mahiyeti
Horasan irfan mektebinin en parıltılı kutuplarından biri olan Şeyh Ebü'l-Hasan Ali b. Ahmed el-Harakânî (v. 425/1033), Hazar Denizi'nin güneyindeki Harakân köyünde doğmuş, zâhirî bir medrese tahsili görmediği halde ilâhî aşk ve ledünnî mevhîbe ile asrının kutbu makamına yükselmiştir.
Onun sohbetlerini, vecd hallerini ve kudsî kelâmlarını ihtiva eden yegâne mühim metin *Nûrü'l-Ulûm* (İlimlerin Nûru)'dur. Bu risâle, British Museum'da muhafaza edilen kadîm Farsça yazma nüshasıyla günümüze ulaşmış; kuru lafızları aşarak kalbin doğrudan Cenâb-ı Hak ile mükâlemesini terennüm etmiştir.
Harakânî hazretleri ilmin gayesini şu veciz ifadeyle hülâsa eder: 'Âlim sabah kalktığında ilminin artmasını, zâhid zühdünün ziyadeleşmesini diler; Ebü'l-Hasan ise bir mü'minin kalbine neşe ve sürûr koyabilmenin derdindedir.'
Fasıl II: Harakân Mektebinde İlim Anlayışı: Kesbî İlimden Vehbî Nûra
Harakânî irfânında ilim ikiye ayrılır: Kağıt sayfalarından, dilden dile nakledilen 'kâl ilmi' (satır ilmi) ve doğrudan Levh-i Mahfûz'dan takvâ ve ihlas ehlinin kalbine akıtılan 'hâl ilmi' (sadır ilmi).
Hazret buyurur ki: 'Ben ilmi medreselerde aramadım; gece yarıları secdelerde gözyaşı dökerek, aç kalarak ve yetimlerin gönlünü alarak Rabbimden istedim. O da bana öyle bir nûr verdi ki, kâinatın zerreleri o nûr ile aşikâr oldu.'
Fasıl III: Hakiki Fakr ve Fenâfillâh Mertebeleri
Nûrü'l-Ulûm'da fakr; maddî yoksulluk değil, varlığından tamamen soyunup Hakk'ın varlığında yok olma (Fenâ) şuurudur.
Harakânî'ye göre 'Ben' diyen kimse henüz yolun başındadır. Sâlik ne vakit kendi nefsini, amellerini ve keramet iddialarını bir toz zerresi gibi görürse, işte o vakit Hak onda zuhur eder ve hakiki bekā billâh başlar.
Fasıl IV: Cehd, Zikir ve Gece Murakabesi
Harakânî hazretleri gündüzleri Harakân tarlalarında çiftçilik yapar, kazancını fukaraya dağıtır; geceleri ise sabaha kadar ayakta veya secdede zikrullâh ile meşgul olurdu.
Nûrü'l-Ulûm'da zikrin dili aşarak kemiklere, kana ve rûhun derinliklerine sirayet edişi 'Zikr-i Cân' olarak tavsif edilir. Bu mertebede zikreden bizzat zikir haline gelir.
Fasıl V: Gazneli Mahmud ile Karşılaşma ve İrfânî Duruş
Dönemin kudretli cihangiri Sultan Gazneli Mahmud, Harakân'a gelerek şeyhi ziyaret etmiş ve onun mânevî heybeti karşısında tahtının gururunu terk etmiştir.
Sultanın 'Bana bir nasihat et' talebine Şeyh Harakânî şu dört umdeyle cevap vermiştir: 'Gözünü haramdan sakın, elini zulümden çek, dilini yalandan koru ve halkın sırtındaki yükü hafiflet; zira padişahlık halka hizmetkâr olmaktır.'
Fasıl VI: İbn Sînâ ile Mülâkat: Akıl ile Aşkın İmtihanı
Felsefenin zirvesi İbn Sînâ'nın Harakânî'yi ziyareti, İslâm düşünce tarihinde akıl ile kalbin en çarpıcı karşılaşmasıdır. İbn Sînâ mantıkla Hakk'ı ispat etmeye çalışırken, Harakânî bizzat Hakk'ı yaşayarak müşahede etmiştir.
İbn Sînâ bu sohbetten sonra aklın ancak bir basamak olduğunu, asıl hakikate ise kalbî aşk ve tecrübe ile ulaşılabileceğini itiraf etmiştir.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Harakânî'nin Ebedî Mirası
Nûrü'l-Ulûm, asırlar ötesinden günümüz insanına kalbî dirilişin, samimiyetin ve kibirden arınmış bir kulluğun manifestosunu sunar. Bu kudsî metin, lafızların ötesinde bir varoluş çağrısıdır.
Sihravemen Harakânî Külliyatı; bu paha biçilmez irfânî sohbetleri aslına sadık kalarak ve akademik bir titizlikle araştırmacılara takdim eder.