Harakânî Sözleri ve Fütüvvet Manifestosu: 'Ekmeğini Verin, Dinini Sormayın'

Fasıl I: Dergâh Kapısındaki Cihanşümul Yazı

Şeyh Ebu'l-Hasan Harakânî hazretlerinin dergâhının kapısına bizzat yazdırdığı ve insanlık tarihinin en yüksek hümanizm ve merhamet manifestosu kabul edilen altın cümle şudur:

'Her kim bu dergâha gelirse ekmeğini veriniz, inancını ve dinini sormayınız. Zira Cenâb-ı Hakk'ın katında bir can taşımaya lâyık görülen her insan, Ebu'l-Hasan'ın sofrasında bir lokma ekmeğe elbette lâyıktır.'

Bu söz; Orta Çağ'ın din ve mezhep kavgalarıyla kavrulduğu bir devirde, İslâm merhametinin ufuklarını Arş'ın enginliğine taşıyan muazzam bir tevhid tecellîsidir.

Fasıl II: Yaratılana Şefkat: Hâlık'ın Nazarıyla Mahlûka Bakmak

Harakânî mektebinde insan sevgisi kuru bir felsefe değil; Yaratıcı'ya duyulan sonsuz hürmetin tabiî bir neticesidir. Kul, karşısındakinde bir kusur veya küfür gördüğünde nefretle değil, şefkatle yaklaşmalıdır.

Zira o canı yaratan, onu yediren, içiren ve yaşatan Allah Teâlâ olduğuna göre; kula düşen vazife yargılamak değil, Yaratan'ın emanetine hürmetle hizmet etmektir.

Fasıl III: 'Dünyanın Bir Ucundaki Mü'minin Parmağına Diken Batsa...'

Harakânî hazretlerinin kalbindeki ümmet ve insanlık derdi öylesine büyüktü ki, şöyle feryat ederdi:

'Türkistan'dan Şam'a kadar bir mü'minin parmağına bir diken batsa, o diken benim parmağıma batmıştır; onun acısını ciğerimde hissederim. Dünyanın neresinde bir kalp mahzun olsa, o hüzün benim kalbime çöker.'

Bu makam; 'fenâ fi'l-halk' değil, halkın acısında Hakk'ın rızasını arayan kâmil velîlerin 'Şefkat-i Kübrâ' mertebesidir.

Fasıl IV: Harakânî'nin Şatahatı ve Vecd İfadeleri

Bâyezîd-i Bistâmî meşrebinin bir devamı olarak Harakânî hazretlerinden de vecd anlarında şatahat türü celâlli ve derin sözler sadır olmuştur.

'Ben Rabbimi gördüm; O bana dedi ki: Ey Ebu'l-Hasan, benden ne istersin? Ben dedim ki: Sen varsın ya, bana hiçbir şey lâzım değildir!' Bu sözler, fenâfillâh makamında kulun kendi isteklerinden tamamen sıyrılışının ifadesidir.

Fasıl V: Kibir ve Benliğin Helâk Ediciliği Üzerine Hikmetler

Harakânî talebelerine daima topraktan yaratıldıklarını hatırlatırdı:

'Dağlar büyüktür ama taş olur ufalanır; denizler büyüktür ama kurur; asıl büyük olan, kendisini bir karıncadan daha aşağı gören ve nefsinin ayıplarıyla meşgul olan kimsedir.'

Benlik iddiasında bulunan kimse, Şeytan'ın 'Ene hayrun minhü' (Ben ondan hayırlıyım) tuzağına düşmüştür ve dergâh-ı ilâhîden kovulur.

Fasıl VI: Anadolu Ahîlik ve Fütüvvet Teşkilatına Tesiri

Harakânî'nin bu cömertlik ve sofra felsefesi; Kars üzerinden Anadolu'ya geçmiş ve 13. yüzyılda Ahî Evran ve Hacı Bektâş-ı Velî eliyle kurulan Ahîlik teşkilatının temel tüzüğü haline gelmiştir.

'Eli açık, kapısı açık, sofrası açık; dili bağlı, beli bağlı, gözü bağlı' Ahîlik ilkeleri, doğrudan Harakânî dergâhının meyvesidir.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Sofrasını ve Gönlünü Bütün Âleme Açanlar

Harakânî'nin fütüvvet manifestosu; modern çağın bencil, ötekileştirici ve menfaatperest insanlığına reçete sunan ilâhî bir nûr çeşmesidir.

Sihravemen Fütüvvet Külliyatı; bu cihanşümul ahlâkı en berrak hakikatleriyle günümüz insanının kalbine nakşeder.