Gazneli Mahmud ve İbn Sînâ İle Karşılaşmalar: Mülk Sultanı ve Akıl Sultanı İrfan Huzurunda

Fasıl I: İki Büyük Ziyaretçi: Kılıcın ve Aklın Hükümdarları

Ebu'l-Hasan Harakânî hazretlerinin şöhreti İslâm dünyasını sardığında; devrin en kudretli siyasî hükümdarı Sultan Mahmud Gaznevî ile İslâm felsefe ve tıbbının zirvesi Ebû Alî İbn Sînâ (Avicenna), Harakân köyüne gelerek bu ümmî velînin huzurunda diz çökmüşlerdir.

Bu iki tarihî karşılaşma; kılıcın ve aklın, melekûtî kalp nûru karşısındaki acziyetini gösteren ibret levhalarıdır.

Fasıl II: Sultan Mahmud Gaznevî'nin İmtihanı ve Şeyh'in Tavrı

Hindistan fatihi Sultan Mahmud, Harakân'a geldiğinde Şeyh'i denemek istedi. Hizmetçilerinden birine kendi hükümdarlık kaftanını giydirip tahta oturttu; kendisi ise sıradan bir asker kıyafetiyle içeri girdi.

Şeyh Ebu'l-Hasan içeri girenlere baktı, sahte hükümdara iltifat etmedi; doğrudan arkadaki Mahmud'un yanına gidip elini tuttu ve: 'Hoş geldin ey mülk sultanı! Kaftanı hizmetçine giydirmişsin ama padişahlık kokunu gizleyememişsin' buyurdu.

Fasıl III: 'Bâyezîd'den Bana Bir Şey Anlat': Gazne Ordusuna Hırka Desteği

Sultan Mahmud Şeyh'e sordu: 'Bâyezîd-i Bistâmî nasıl bir zat idi?' Harakânî buyurdu: 'Bâyezîd öyle bir velî idi ki, onu gören kimse hidâyete ererdi.' Sultan itiraz etti: 'Ebû Cehil Fahr-i Kâinât Efendimiz'i gördü ama hidâyete eremedi; Bâyezîd Peygamber'den üstün müdür?'

Şeyh tebessümle cevap verdi: 'Ebû Cehil Resûlullah'ı göremedi; o yetim Abdullah'ın oğlunu gördü. Eğer O'nu hakikatiyle görseydi imana gelirdi!'

Sultan Mahmud hayran kaldı ve seferlerinde bereket için Şeyh'ten Bâyezîd'in hırkasını istedi. Somnat fethinde ordusu zor durumda kaldığında bu hırkayı çıkarıp dua etmiş ve zafer kazanmıştır.

Fasıl IV: Kalkış ve Oturuş Nüansı: Şeriat ve İhsan Farkı

Sultan Mahmud dergâha girdiğinde Şeyh Ebu'l-Hasan ayağa kalkmamıştı; ancak Sultan ayrılırken kapıya kadar uğurladı ve ayağa kalktı. Sultan sebebini sorunca Şeyh şöyle açıkladı:

'Girerken kibir ve imtihan niyetiyle girdin; senin nefsanî kibrini kırmak için kalkmadım. Ayrılırken ise boynu bükük, dervişane bir edeple ayrılıyorsun; senin bu ihlasına ve edebine hürmeten ayağa kalktım!'

Fasıl V: İbn Sînâ'nın Ziyareti: Mantığın ve Tıbbın Acziyeti

Dönemin başhekimi ve en büyük filozofu İbn Sînâ, Harakânî'nin ümmîliğini duyunca onunla münazara etmek için Harakân'a geldi. Evine vardığında Şeyh'in odun toplamak için dağa gittiğini öğrendi.

Ormana doğru gittiğinde gördüğü manzara karşısında aklı durdu: Harakânî hazretleri sırtına odun yüklemiş bir arslana binmiş geliyor, elinde ise kamçı niyetine zehirli bir yılan tutuyordu.

Fasıl VI: 'Biz Hakk'ın Yükünü Taşıdık, Kurtla Arslan Bizim Yükümüzü Taşıdı'

İbn Sînâ hayretler içinde kalınca Şeyh buyurdu: 'Ey Ebû Alî! Sen aklınla tabiat kanunlarını çözmeye çalıştın; biz ise nefsimizi Allah'ın emrine boyun eğdirdik. Kim nefis canavarını Hakk'a râm ederse, kâinattaki bütün vahşi hayvanlar onun emrine râm olur!'

İbn Sînâ bu hâl karşısında bütün felsefî kıyaslarını bir kenara bırakarak teslimiyet hırkasını giymiş ve kalbî irfânın büyüklüğünü itiraf etmiştir.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Gönül Sultanlığının Ebediyeti

Gazneli Mahmud'un saltanatı tarihin sayfalarına gömüldü, sarayları yıkıldı; fakat Ebu'l-Hasan Harakânî'nin gönül tahtı bin yıldır dimdik ayaktadır.

Sihravemen Tarihî Karşılaşmalar Külliyatı; kaba kuvvet ve kuru rasyonalizm karşısında kalbî marifetin mutlak üstünlüğünü tescil eder.