Fasıl I: Kurbiyet Nedir? Mesafesiz Yakınlık
Hakîm et-Tirmizî'nin vuslat ve tecellî mevzusundaki en lâtif risâlesi *Menâzilü'l-Kurb* (Yakınlık Menzilleri / Dereceleri)'dir.
'Kurbiyet' (yakınlık); mekânsal veya fiziksel bir mesafe yakınlığı değildir; zira Cenâb-ı Hak mekândan münezzehtir ve insana şah damarından daha yakındır (Kāf 16).
Kurbiyet; kulun kalbindeki gaflet, cehalet ve nefsaniyet perdelerini kaldırarak Rabbinin zâten var olan ezeli yakınlığını şuurla idrak etmesidir.
Fasıl II: Kurb-i Ferâiz: Farzlarla Yakınlaşma Makamı
Kudsî hadiste buyrulur: 'Kulum Bana, kendisine farz kıldığım şeylerden daha sevimli bir şeyle yaklaşamaz.'
Tirmizî bu hadisi kurbiyetin birinci ve sarsılmaz temeli olarak vaz'eder. Farzlar kulun kulluk borcu ve kölelik beratıdır.
Farzları terk edip nâfilelerle veya riyâzetlerle yakınlık arayan kimse, temelsiz saray inşa etmeye çalışan bir ahmaktır.
Fasıl III: Kurb-i Nevâfil: 'Ben Onun İşiten Kulağı Olurum'
Kudsî hadisin devamında müjdelenir: 'Kulum nâfile ibadetlerle Bana yaklaşmaya devam eder; nihayet Ben onu severim. Onu sevince de Ben onun işiten kulağı, gören gözü, tutan eli ve yürüyen ayağı olurum!'
Tirmizî bu makamı 'Mahbûbiyet' (Sevilmişlik) olarak şerh eder. Kulun iradesi Hakk'ın iradesinde fâni olur;
Baktığı her şeyde ilâhî nûru görür, tuttuğu her işte ilâhî kudretle tasarruf eder.
Fasıl IV: Arş'ın Gölgesindeki Yedi Zümre ve Kurbiyet Alâmetleri
Tirmizî, kıyametin kavurucu sıcağında Arş'ın gölgesinde gölgelenecek yedi sınıf insanı kurbiyetin prototipleri olarak ele alır:
Âdil devlet başkanı, Rabbine ibadetle büyüyen genç, kalbi mescidlere bağlı kimse, gizlice sadaka veren ve tenhada Allah'ı anıp gözyaşı döken âşık.
Bu vasıflar dünyada iken Arş'ın rûhâniyetine yaklaşmış olmanın somut delilleridir.
Fasıl V: Kurbiyetin Afetleri: İdلال ve Edebi Terk Etmek
Tirmizî yakınlık makamında olanların en büyük tehlikesini 'İdlâl' (nazlanmak, şımarmak ve laubalilik) olarak açıklar.
Kul yaklaştıkça korkusu ve haşyeti azalmamalı, bilakis azameti daha yakından gördüğü için edeb ve haşyeti katbekat artmalıdır.
Nitekim mukarreb melekler ve peygamberler Hakk'a en yakın oldukları halde titreyerek secde ederler.
Fasıl VI: Kurb-i Zât ve Kurb-i Sıfât Ayrımı
Eserde sıfatlarla yakınlaşma (ilim, kudret, kerem tecellîleri) ile bizzat Zât'a yakınlaşma arasındaki ince farklar serdedilir.
Sıfatlar âleminde hayret ve lezzet vardır; Zât makamında ise mutlak sükûnet, fenâ ve istiğrak hâkimdir.
Kul artık kendisini de kurbiyetini de unutur; var olan yalnızca Zât-ı Ecell ve A'lâ'dır.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: 'Secde Et ve Yaklaş!'
Alak Sûresi'nin son âyeti: 'Ve'scüd vekterib' (Secde et ve yaklaş!). Kurbiyetin en kestirme ve emniyetli yolu secdedir.
Alnını toprağa koyan kul, kibrini ayaklar altına almış ve Arş'ın en yüce zirvesine yükselmiştir.
Sihravemen Kurbiyet Külliyatı; hakikat sevdalılarına yakınlık menzillerinin basamaklarını edep ve aşkla tırmandırır.