Hâkim'in İbadeti, Vera ve Velâyet Ahlâkı: Nîşâbur'un Nurlu Kandili
Fasıl I: İlim ile İbâdeti Birleştiren Nebevî Ahlâk
Hâkim en-Nîsâbûrî, hadis hafızlığının devasa ilmini seccadesinde gözyaşlarıyla ve takvâ ile taçlandırmış bir irfan önderidir. O'nun hayatı; öğrendiği her hadisi bizzat nefsinde tatbik eden, ilmin izzetini hiçbir dünyevî makama feda etmeyen bir Nebevî istikamet örneğidir.
Fasıl II: Kadılık Mansıbından İstiğfârla Ayrılış: Hesap Korkusu
Nîşâbur kadılığı makamında adaletle hükmetmesine rağmen, kalbine gelen ilâhî haşyet ve hesap endişesi sebebiyle bu vazifeyi terk etmiştir: 'Kadılık makamı adaleti sağlamak için bir vesile olsa da, Cenâb-ı Hakk'ın huzuruna bir hâkim mesuliyetiyle çıkmaktan titrerim' diyerek hücresine çekilmiştir.
Fasıl III: Gece Namazı, Teheccüd ve Kur'an Hatimleri
Hâkim'in geceleri uykusuzlukla, teheccüd namazıyla ve Kur'an tilâvetiyle geçerdi. Her üç günde bir Kur'an-ı Kerîm'i hatmettiği nakledilmiştir. Secdelerde ümmetin hidayeti ve hadis talebelerinin istikameti için uzun uzun dua ederdi.
Fasıl IV: Helâl Lokma ve İstiğnâ: Sultanların İhsanlarından Kaçış
Sâmânî ve Gazneli sultanlarının kendisine sunduğu ihsanları ve servetleri reddetmiş; babasından intikal eden helâl ticaret ve mütevazı arazi geliriyle kanaat etmiştir. 'Helâl lokma kalbe nûr, haram lokma ise zifiri karanlık getirir' sözü onun hayat düsturudur.
Fasıl V: Dilin Edebi ve Gıybetten Kaçınma Hassasiyeti
Hadis ricâli hakkında konuşurken dahi cerh kaidelerinin dışına çıkmamış, kimsenin şahsiyetini rencide etmemiştir. Meclisinde gıybet ve dedikodu edilmesine asla izin vermez, lüzumsuz söz işittiğinde derhal zikrullâha yönelirdi.
Fasıl VI: Talebelerine Karşı Baba Şefkati ve İnfak Ahlâkı
Horasan'a ve Nîşâbur'a gelen garipleri evinde ağırlar, kitaplarını istinsah eden fakir talebelerinin bütün kâğıt, mürekkep ve nafaka ihtiyaçlarını bizzat karşılardı. Onlara ilimden önce edep ve ihlâs telkin ederdi.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Horasan İrfanını Sünnet Nûruyla Taçlandıran Sultan
Hâkim en-Nîsâbûrî; zâhirde allâme, bâtında ârif-i billâh olan kâmil bir mürşiddir. O'nun hayatı; Nebevî sünnetin aşkla, vecd ile ve takvâ ile nasıl yaşanacağını gösteren ebedî bir meş'aledir.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede Hâkim en-Nîsâbûrî'nin hangi temel eserleri ve metodolojisi esas alınmıştır?
el-Müstedrek ale's-Sahîhayn, Ma'rifetü Ulûmi'l-Hadîs, Târîhu Nîsâbûr ve Kitâbü'l-Medhal şaheserleri esas alınmıştır.
Hâkim en-Nîsâbûrî'nin İslâm hadis tarihindeki kurucu vasfı ve unvanı nedir?
'el-Hâkim' ve 'İbnü'l-Beyyi'' unvanlarıyla anılan Nîsâbûrî, Sahîhayn'ın şartlarını istidrâk eden ve hadis usûlünü ilk sistemleştiren büyük hadis hâfızıdır.
el-Müstedrek ale's-Sahîhayn'ın temel telif gayesi nedir?
Buhârî ve Müslim'in sıhhat şartlarına uyduğu halde kendi kitaplarına almadıkları sahih hadisleri derleyerek sünnet kütüphanesini tamamlamaktır.