el-Müstedrek ale's-Sahîhayn ve Hadis Kriterleri: Sahîhayn Şartları
Fasıl I: el-Müstedrek'in Telif Gayesi: İki Sahîh İmamının Şartlarını Tamamlamak
Büyük hadis hâfızı, münekkit ve tarihçi Ebû Abdillâh Hâkim en-Nîsâbûrî (İbnü'l-Beyyi', v. 405 / 1014), İslâm hadis edebiyatının en cesur ve kapsamlı istidrâk şaheseri olan el-Müstedrek ale's-Sahîhayn'ı telif etmiştir. Eserin ana gayesi; İmam Buhârî ve İmam Müslim'in kendi eserlerinde tatbik ettikleri kat'î sıhhat şartlarına (alâ şartı'ş-Şeyhayn) tam mânâsıyla uyduğu halde, hacmi büyütmemek veya başka sebeplerle Sahîhayn'a alınmayan binlerce sahih hadisi gün yüzüne çıkarmaktır.
Fasıl II: İstidrâk Metodolojisi ve Üç Temel Sıhhat Mertebesi
Hâkim, el-Müstedrek'te hadisleri üç ana kategoriye ayırarak tasnif etmiştir: 1. Hem Buhârî hem Müslim'in şartına uyan hadisler (alâ şartı'ş-Şeyhayn); 2. Yalnızca Buhârî'nin veya yalnızca Müslim'in şartına uyan hadisler (alâ şartı Buhârî / alâ şartı Müslim); 3. Bu iki imamın şartlarına uymasa da isnadı sahih olan hadisler (sahîhu'l-isnad). Bu metot, hadis tenkidinde eşsiz bir mukayese zemini kurmuştur.
Fasıl III: İmam Zehebî'nin Telhîsü'l-Müstedrek ile Yaptığı Büyük Tahkik
el-Müstedrek'in İslâm tarihindeki seyrinde en mühim dönüm noktası, büyük hadis hâfızı Şemseddîn ez-Zehebî'nin kaleme aldığı Telhîsü'l-Müstedrek'tir. Zehebî eserdeki her rivayeti tek tek ele almış; Hâkim'in 'sahih' dediği hadislerin büyük kısmını onaylamış, müsamaha gösterdiği zayıf rivayetleri ise cerh-ta'dîl terazisinde adaletle tashih etmiştir.
Fasıl IV: Fıkhî Tertip ve Amelî Hükümlerdeki Zenginlik
el-Müstedrek, amelî fıkhın bütün klasik bablarını (taharet, namaz, cenaze, zekât, oruç, hac, büyû', nikâh, talâk, cihad, ahkâm) en geniş rivayet ağıyla kuşatır. Hüküm fıkhında Sahîhayn'da yer almayan yüzlerce tafsilatlı nass bu eserde müctehidlerin istifadesine sunulmuştur.
Fasıl V: Kitâbü'l-Fiten ve Melâhim: Âhir Zaman Hadisleri
el-Müstedrek'in en çok müracaat edilen bölümlerinden biri Kitâbü'l-Fiten ve'l-Melâhim'dir. Âhir zamanda zuhur edecek fitneler, Deccâl, Hz. Îsâ'nın nüzûlü, Mehdi müjdesi ve kıyamet alâmetlerine dair Sahîhayn şartlarına uygun rivayetler burada toplanmıştır.
Fasıl VI: Kitâbü'l-Ahvâl ve Âhiret Menazili
Ölüm anı, kabir suali, berzah âlemi, ba's, haşr, mizan, sırat ve cennet ile cehennemin vasıfları en sağlam senedlerle sıralanarak müminin âhiret şuuru canlı tutulmuştur.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Sahih Hadis Deryasını İkmal Eden Cihanşümul Anıt
el-Müstedrek; İslâm ümmetinin elindeki sahih sünnet hazinesinin Sahîhayn ile sınırlı olmadığını ispatlayan bir ilim kalesidir. Hâkim en-Nîsâbûrî bu şaheseriyle; Nebevî nûrun binlerce saklı kalmış incisini ümmetin idrakine sunmuştur.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede Hâkim en-Nîsâbûrî'nin hangi temel eserleri ve metodolojisi esas alınmıştır?
el-Müstedrek ale's-Sahîhayn, Ma'rifetü Ulûmi'l-Hadîs, Târîhu Nîsâbûr ve Kitâbü'l-Medhal şaheserleri esas alınmıştır.
Hâkim en-Nîsâbûrî'nin İslâm hadis tarihindeki kurucu vasfı ve unvanı nedir?
'el-Hâkim' ve 'İbnü'l-Beyyi'' unvanlarıyla anılan Nîsâbûrî, Sahîhayn'ın şartlarını istidrâk eden ve hadis usûlünü ilk sistemleştiren büyük hadis hâfızıdır.
el-Müstedrek ale's-Sahîhayn'ın temel telif gayesi nedir?
Buhârî ve Müslim'in sıhhat şartlarına uyduğu halde kendi kitaplarına almadıkları sahih hadisleri derleyerek sünnet kütüphanesini tamamlamaktır.