Fasıl I: Seyyidü'l-Âyât ve Arş-ı Âzam Kürsüsü: Âyetü'l-Kürsî'nin Kozmik Ontolojisi

Fahr-i Kâinat Resûl-i Ekrem Efendimiz'in (s.a.v.) bizzat 'Kur'an âyetlerinin seyyidi

Fasıl I: İhyâ'nın Doğuşu: Dini İlimlerin Yeniden Canlandırılması

İmam Gazâlî'nin 10 yıllık halvet ve seyr-i sülûk semeresi olarak telif ettiği *İhyâu Ulûmi'd-Dîn* (Dîn İlimlerinin İhyâsı); fıkıh, ahlâk, kelâm ve tasavvufu tek bir kudsî gövdede birleştiren abidevî bir şaheserdir.

Eser dört ana rükünden oluşur: İbâdât (İbadetler), Âdât (Âdetler ve Muâmelât), Mühlikât (Helâk Edici Kötülükler) ve Münciyât (Kurtarıcı Faziletler).

Gazâlî, şekilciliğe hapsolmuş fıkhı ruhla; kontrolsüzce savrulan tasavvufu ise şeriat terazisiyle yeniden diriltmiştir.

Fasıl II: Kalbin Mahiyeti: Et Parçası Değil Melekûtî Cevher

Gazâlî *Kitâbu Acâibi'l-Kalb* bölümünde açıklar: Göğsün sol tarafındaki koni şeklindeki maddî et parçası 'hayvânî kalp'tir. Hakiki insanî kalp ise, bu et parçasına bağlı olan lâtif, rûhânî ve melekûtî bir cevherdir.

İnsanın hakikati, hitaba muhatap olan, sevap ve azabı tadan, marifetullâhın tecellîgâhı olan işte bu rûhânî kalptir.

Fasıl III: Kalbin Orduları: Gazap, Şehvet ve Akıl Hükümdarı

Gazâlî kalbi bir ülkenin hükümdarına benzetir. Beden ülkesinde hükümdarın hizmetinde iki güçlü kuvvet vardır: Şehvet (çekici güç) ve Gazap (defedici güç).

Akıl vezirdir; şehvet ise hazine memuru gibidir. Şayet hükümdar olan kalp, vezir olan aklın sözünü dinlerse memlekette adalet tesis edilir. Şayet şehvet veya gazap dizginleri ele geçirirse memleket harabeye döner.

Fasıl IV: Kalbe Giren Yollar: Şeytânî Menfezler (Hamazât) ve Melek İlhamı

Kalp bir kaleye benzer. Şeytan bu kaleyi fethetmek için kapıları zorlar. Şeytanın kalbe girdiği ana menfezler şunlardır: Öfke ve şehvet, haset ve hırs, mide tokluğu, gösteriş arzusu, acelecilik, dünyalık korkusu ve suizan.

Bu kapılar takvâ, zikir ve riyâzetle kapatıldığında; kalbe meleklerin rahmet ve ilham nurları nâzil olur.

Fasıl V: Kalbin Aynası ve Mâsivâ Pası

Gazâlî'nin meşhur ayna istiaresi: Kalp cilalı bir aynadır. Günahlar, haram lokmalar ve dünya hırsı aynanın üzerinde biriken siyah is ve pasa benzer.

Ayna paslandıkça melekût âleminin sûretlerini yansıtamaz hale gelir. Tövbe, istiğfar ve kesintisiz zikrullâh ise bu aynayı parıldatan yegâne ciladır.

Fasıl VI: Mühlikât ve Münciyât: Kalbî Ameliyat

İhyâ'nın üçüncü cildi helak edici hastalıkları (kibir, ucb, riyâ, haset, kin, dünya sevgisi) bir cerrah titizliğiyle teşhis eder.

Dördüncü cilt ise kurtarıcı ilaçları sunar: Tevbe, sabır, şükür, havf (korku), recâ (ümit), zühd, tevekkül, muhabbet, rıza ve murakabe.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: 'Kalbi Selîm' İle Huzura Varmak

Şuarâ Sûresi 89. âyetinde buyrulduğu gibi: 'O gün ne mal fayda verir ne evlat; ancak Allah'a kalb-i selîm (arındırılmış saf bir kalp) ile gelenler müstesna.' Gazâlî'nin bütün gayreti, insanı bu selîm kalbe ulaştırmaktır.

Sihravemen İhyâ Külliyatı; kalbini diriltmek ve mânevî hayatını ihya etmek isteyen sâliklere sönmez bir meşale sunar.