Tıbb-ı Nebevî ve Hıfzıssıhha: Beden Sağlığı, Şifalı Gıdalar ve Ruhî Denge
Fasıl I: İslâm'da Koruyucu Hekimlik: Hıfzıssıhha (Sağlığı Muhafaza) Kanunları
İslâm tıbbının temel esası; hastalık ortaya çıktıktan sonra tedavi etmekten ziyade, hastalığın gelmesini önleyen 'Hıfzıssıhha' (Koruyucu Hekimlik) tedbirleridir. Erzurumlu İbrâhim Hakkı Hazretleri Mârifetnâme'sinde bu mevzuya geniş bir yer ayırmıştır.
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) buyurmuştur: 'İki nimet vardır ki insanların çoğu bunda aldanmıştır: Sıhhat ve boş vakit.' Beden, kula emanet edilmiş ilâhî bir binektir; bineğine iyi bakmayan sâlik menzile varamaz.
Fasıl II: Dört Mizaç ve Dört Hılt (Kan, Balgam, Safra, Sevda) Dengesi
Kadîm tıp felsefesinde insan bedeni dört temel sıvının (Ahlat-ı Erba'a) dengesiyle ayakta durur:
- Demevî (Kan): Sıcak ve nemli mizaç. Neşe, hareket ve canlılık verir. Fazlalığında tansiyon ve hararet artar.
- Balgamî: Soğuk ve nemli mizaç. Sakinlik ve yumuşaklık verir. Fazlalığında tembellik ve unutkanlık doğar.
- Safrâvî: Sıcak ve kuru mizaç. Zekâ ve celâdet verir. Fazlalığında öfke, sarılık ve hazımsızlık baş gösterir.
- Sevdâvî: Soğuk ve kuru mizaç. Derin tefekkür ve sebat verir. Fazlalığında vesvese, keder ve melankoli oluşur.
Fasıl III: Şifalı Gıdalar, Su İçme Âdâbı ve Orucun Bedenî Tezkiyesi
İbrâhim Hakkı 'Mide hastalıkların evi, perhiz ise ilaçların başıdır' hadis-i şerifini rehber edinir. Az yemek, acıkmadan sofraya oturmamak ve doymadan kalkmak sağlığın altın anahtarıdır.
Suyu oturarak, üç yudumda ve besmeleyle içmek; aşırı sıcak ve aşırı soğuk gıdalardan sakınmak; mevsiminde yetişen taze meyve ve sebzeleri tüketmek hıfzıssıhhanın temelidir.
Fasıl IV: Uyku, Hareket ve Nefes Almanın Fizyolojik ve Ruhanî Mîzânı
Sağlıklı bir beden için uyku mizanı: Çok uyumak kalbi karartır ve zekâyı köreltir; çok az uyumak ise beyni ve sinir sistemini yıpratır. En faziletli uyku, yatsıdan sonra erken yatıp seher vaktinde uyanmaktır (Kaylûle sünnetiyle gündüz öğle uykusu da dâhil).
Yürüyüş, temiz hava ve ciğerleri dolduran derin nefes; kandaki hayati harareti canlandırır.
Fasıl V: Şifalı Bitkiler, Çörek Otu, Bal ve Hacamat Sünneti
Tıbb-ı Nebevî'nin baş tacı olan şifalı kaynaklar:
Çörek Otu: 'Ölümden başka her derde devadır.' Bağışıklığı güçlendirir.
Bal: Kur'an'da açıkça şifâ olduğu bildirilen, hücreleri yenileyen melekûtî nektar.
Hacamat (Kanal Alma): Bahar aylarında kılcal damarlardaki kirli kanı vakumlayarak baş ağrılarını ve ağırlıkları gideren Nebevî tedavi usûlü.
Fasıl VI: Ruh Hastalıkları, Vesvese ve Melankolinin Mânevî Tedavisi
İbrâhim Hakkı bedenin hastalıklarının çoğunun ruhtan kaynaklandığını teşhis eder: Hırs, haset, kin, öfke ve korku; bedenin kimyasını bozar ve zehir üretir.
Bu hastalıkların yegâne devası; zikrullâh, mûsikî ile terapi, güzel kokular (gül, misk, öd), tefekkür ve sâlih insanlarla sohbet etmektir.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Sıhhat Nimetiyle İbâdet ve Hayırlı Ömür
Tıbbın gayesi bedeni putlaştırmak değil; o bedeni sağlam tutarak Arş'ın Rabbine hakkıyla secde edebilmektir. Şifâyı verenin mutlak surette 'eş-Şâfî' olan Allah olduğunu bilmek en büyük şifadır.
Sihravemen Tıbb-ı Nebevî Külliyatı; beden ve ruh sağlığını ilâhî fıtrat dengesiyle muhafaza etmenin yollarını sunar.