Bast ve Taksîr Usûlleri: Harflerin Açılımı, Rûhâniyet İstihracı ve Esmâ Şifreleme Sanatı
Fasıl I: Bast Nedir? Tohumdan Ağaca Harf Açılımı
'Bast' kelimesi lügatte yaymak, genişletmek, açmak ve sermek demektir. Havas terminolojisinde ise; kapalı ve tohum halindeki bir harfin veya sayının gizli melekûtî boyutlarını ortaya çıkarmak için uygulanan genişletme operasyonudur.
Bir harf tek başına bir tohumdur; o harf bast edildiğinde içindeki dallar, yapraklar ve meyveler (alt harfler ve sayılar) görünür hale gelir.
Fasıl II: Bast-ı Lafzî (Sözel Açılım): Harfleri İsimleriyle Yazmak
Bast-ı Lafzî; harflerin telaffuz edildikleri isimleriyle hecelenerek yazılmasıdır. Üç mertebesi vardır:
- Birinci Mertebe: 'Mîm' harfi (م) -> Mîm (ميم) olarak yazılır.
- İkinci Mertebe: Çıkan harfler tekrar bast edilir: Mîm -> Mîm, Yâ, Mîm -> (ميم ياء ميم).
- Üçüncü Mertebe: Bu zincir sonsuza kadar devam edebilir; arifler genellikle üçüncü mertebede dururlar.
Bu açılımla gizli ebced değerleri katlanarak açığa çıkar.
Fasıl III: Bast-ı Adedî ve Bast-ı Âsârî
Bast-ı Adedî: Bir kelimenin ebced toplamının harflere dökülmesidir. Örneğin ebced toplamı 66 ise; bu sayı 'Altmış Altı' kelimeleriyle yazılır ve bu yeni kelimelerin harfleri toplanır.
Bast-ı Âsârî: Harflerin anâsır özelliklerine ve zikir anında bıraktıkları melekûtî tesirlere göre genişletilmesidir.
Fasıl IV: Taksîr Usûlü: Harfleri Bir Baştan Bir Sondan Dizme Sanatı
'Taksîr'; bast edilen harfler zincirinin bir baştan bir sondan alınarak yeni bir kelime oluşturulması sanatıdır (Taksîr-i Hurûf).
Örneğin 'ELİF' ve 'BÂ' kelimeleri birleştirildiğinde; birinci kelimenin ilk harfi, ikinci kelimenin son harfi, birinci kelimenin ikinci harfi... şeklinde örülerek harflerin rûhâniyetleri birbirine lehimlenir.
Fasıl V: Cüz'leri Ayrıştırma ve Hâdim İstihracı
Havas ilminde bir âyetin veya Esmâ'nın ulvî melekût hâdimini tespit etmek için ebced toplamı alınır; bu sayı harflere çevrilir ve sonuna melekût eki olan 'Îl' (ئیل) veya 'Âîl' (ائیل) ilave edilir.
Örneğin 66 sayısı için (Sîn=60, Vâv=6) -> 'Sevvâîl' veya 'Vâseîl' melekûtî hâdim ismi istihraç edilir. Bu isim zikredildiğinde o esmânın melekûtî vazifelisi duaya iştirak eder.
Fasıl VI: İmtizâc ve Terkîb: İki Âyetin Harflerini Kaynaştırma
Şifa, celb veya muhabbet amellerinde iki farklı âyetin veya bir âyet ile bir Esmâ'nın harfleri tek tek ayrılarak bir ondan bir bundan sırayla yazılır (İmtizâc).
Bu kaynaşma, kimyadaki iki elementin birleşerek yeni ve kudretli bir bileşik meydana getirmesi gibi metafizik bir füzyon oluşturur.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Harf Simyası ile Kalp Simyasının Birleşmesi
Harfleri bast edip taksîr etmek; arifin kendi nefsini parça parça tahlil edip ilâhî aşk potasında yeniden inşa etmesinin sembolüdür.
Sihravemen Bast ve Taksîr Külliyatı; harf ilminin bu en mahrem ve ileri seviye operasyonlarını sahih irfânî mîzânla gün yüzüne çıkarır.