Mukaddime-i Dârimî ve Sünnet Bilinci: İlim, Edeb ve Cehâletle Cihad
Fasıl I: Mukaddime'nin Emsalsiz Muhtevası: Hadis Tarihinin En Kapsamlı Girişi
İmam Dârimî'nin Sünen'inin başında yer alan meşhur 'Mukaddime', İslâm hadis ve medeniyet tarihinin en derinlikli giriş metnidir. Yaklaşık altı yüz rivayeti ihtiva eden bu bölüm, sıradan bir fıkıh girişi değil; İslâm'ın doğuşundan sünnetin tedvinine, ilim talebinin edebinden keyfî re'y taassubunun tehlikelerine kadar eksiksiz bir tefekkür manifestosudur.
Fasıl II: Câhiliye Zulmetinden Nübüvvet Nûruna İntikal Tablosu
Mukaddime, Resûlullah'ın (s.a.v.) bi'setinden önceki insanlığın vahşetini, putperestlik cehaletini ve ahlâkî çöküşünü tasvirle başlar. Ardından Cenâb-ı Hakk'ın Habîb-i Edîb'ini (s.a.v.) bir rahmet güneşi olarak göndermesiyle yeryüzünün nasıl adalet, ilim ve uhuvvet nûruyla aydınlandığını Nebevî rivayetlerle sergiler.
Fasıl III: Sünnete Sımsıkı Sarılmanın Farziyeti ve Bid'at Uçurumu
Mukaddime'nin ana ekseni sünnete ittibâdır. 'Kim benim sünnetimden yüz çevirirse benden değildir' nassı, sahâbe-i kirâmın sünnet karşısındaki haşyeti ve Nebevî emirlere muhalefet edenlerin dünyada fitneye, âhirette elîm bir azaba uğrayacaklarını bildiren âyet ve hadisler titizlikle tahkik edilir.
Fasıl IV: Re'y Taassubu ve Kıyasta Haddini Aşmanın Tehlikeleri
İmam Dârimî, hakkında nass bulunan meselelerde aklî kıyas yapmaya kalkanları ve şahsî re'yini sünnetin önüne geçirenleri şiddetle ikaz eder. Sahâbe ve Tâbiîn büyüklerinin: 'Dinde şahsî re'y ile fetva vermekten sakının; zira re'y ehli sünneti terk edip helâk olmuştur' ikazlarını peş peşe sıralar.
Fasıl V: İlim Talebinin Edebi ve Âlimin Sorumluluğu
İlmin yalnız Allah rızası için öğrenilmesi gerektiği, dünyalık makam veya şöhret için ilim tahsil edenlerin cehennem ateşine yakıt olacağı şuuru işlenir. Âlimin bilmediği meselede 'Bilmiyorum' (Lâ edrî) demesi ilmin yarısı kabul edilir; fetvada acelecilik cehenneme acele etmekle bir tutulur.
Fasıl VI: Hadis Kitâbeti ve Sünnetin Kayda Geçirilme Süreci
Resûlullah devrinde hadislerin yazılmasına izin verilmesi, sahâbenin sahifeleri (es-Sahîfetü's-Sâdıka) ve Tâbiîn devrinde Ömer b. Abdilazîz'in emriyle başlayan resmi tedvin hareketi Mukaddime'de en sağlam vesikalarla kayda geçirilir.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Akla Rehber, Gönle İstikamet Veren Nebevî Meş'ale
Mukaddime-i Dârimî; ilim yolcusunun pusulası, müminin zihin berraklığıdır. İmam Dârimî bu girişiyle; ilim ile edebi, akıl ile vahyi kusursuz bir ahenkle birleştirmiş, talebelerine kıyamete kadar rehberlik edecek Nebevî bir ahlâk nizamı çizmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede İmam Dârimî'nin hangi temel eserleri ve metodolojisi esas alınmıştır?
es-Sünen (el-Müsned), Mukaddime, Kitâbü Fezâili'l-Kur'ân, Kitâbü'r-Rikāk ve Akīde müdafaası esas alınmıştır.
İmam Dârimî'nin Kütüb-i Sitte içindeki yeri ve önemi nedir?
Pek çok hadis otoritesine göre zayıf hadis barındırmaması ve âlî isnadları sebebiyle Kütüb-i Sitte'nin altıncı kitabı olmaya en lâyık hadis anıtıdır.
Sünen-i Dârimî'nin Mukaddime'si ne gibi hususiyetler taşır?
Câhiliye'den İslâm'a geçişi, sünnetin dindeki bağlayıcılığını ve ilim ahlâkını en kapsamlı şekilde ele alan benzersiz bir usûl ve medeniyet manifestosudur.