eş-Şâmil fî Usûli'd-Dîn: Akāid Temelleri ve Marifetullah İlminin Zirvesi
Cüveynî'nin en hacimli kelâm eseri eş-Şâmil; bâtıl fırkaların reddi, tevhidin felsefî tahlili ve aklî yakîn dereceleri.
Fasıl I: eş-Şâmil'in Telif Gayesi ve Eş'arî Kelâmındaki İhtişamı
eş-Şâmil fî Usûli'd-Dîn; İmâm Cüveynî'nin kelâm ilmindeki en geniş, en derinlikli ve ansiklopedik eseridir. Ebü'l-Hasen el-Eş'arî ve Kādî Ebû Bekr el-Bâkıllânî'nin eserlerini şerh ve tahlil ederek Ehl-i Sünnet akāidini devrin felsefî saldırılarına karşı aşılmaz bir kale haline getirmiştir.
Fasıl II: Bilgi Teorisi: Zarurî ve Kesbî Bilginin Hudutları
Cüveynî epistemolojiyi felsefî bir dirâyetle inceler: Duyu verileri ve akıl bedîhiyatı ile elde edilen zarurî bilgi; istidlâl ve nazar ile ulaşılan kesbî bilgi. Şüphecilerin (sûfestâiyye) iddialarını aklın ilkeleriyle çürüterek nesnel hakikatin bilinebilirliğini ispatlar.
Fasıl III: Cevher, Araz ve Maddenin Yaratılmışlığı Üzerine Kozmoloji
Kâinatın sonradan yaratıldığını ispat etmek için maddenin atomistik (cüz'ün lâ yetecezzâ) yapısını ve arazların devamlılığını irdeler. Hiçbir araz iki zaman diliminde baki kalamaz; kâinat her an Yüce Yaratıcı'nın tecellisi ve kudretiyle ayakta durmaktadır.
Fasıl IV: Vahdâniyyet: Allah'ın Birliğinin ve Zâtının Benzersizliğinin İspatı
Tevhid burhanı: Temânu' delili ile kâinatta iki ilâhın varlığının aklî imkânsızlığı. Allah Teâlâ tecezzî ve inkısâm kabul etmeyen, zâtında, sıfatlarında ve fiillerinde dengi ve benzeri bulunmayan mutlak Vâhid ve Ehad'dir.
Fasıl V: İlahî Kudret, İrade ve Hükümranlığın Kapsamı
Kâinatta vuku bulan hayır ve şer her zerre Allah'ın ilmi, iradesi ve halkı iledir. Ancak Cenâb-ı Hak hayra rızâ gösterir, şerre ve küfre rızâ göstermez. İrade ile rızâ arasındaki bu ince farkı kavrayamayan fırkaların sapış yolları.
Fasıl VI: Şüphelerin İzalesi ve Sapık Fırkaların Fikrî İptali
Dehrîlik, felâsife, Mecûsîlik, Mûtezile ve Mücessime fırkalarının ileri sürdüğü şüphelerin mantık kuralları çerçevesinde teker teker tahlil edilerek hükümsüz kılınması.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Aklî İstidlâlden Kalbî Marifetullaha Yolculuk
eş-Şâmil; ilim talebesinin aklını şüphe fırtınalarından koruyup kalbini mutmain kılan bir nur meşalesidir. Cüveynî, istidlâl basamaklarını tamamlayan sâlikin nihayetinde kudsî marifetullah tecellilerine ereceğini müjdeler.