el-Varakāt: Usûl-i Fıkıh İlminin Temel Kaideleri ve Veciz Rehberi
Asırlar boyunca medreselerde ezberlenen ve yüzlerce şerhi yazılan el-Varakāt; şer'î hükümler, ahkâm nevileri ve usûl kâideleri.
Fasıl I: el-Varakāt'ın Medrese Müfredatındaki Sarsılmaz Yeri
İmâmü'l-Haremeyn el-Cüveynî'nin telif ettiği el-Varakāt fi Usûli'l-Fıkh; İslâm medrese tarihinde başlangıç seviyesindeki bir talebenin usûl şuurunu inşa eden en bereketli ve en meşhur metindir. Celâleddîn el-Mahallî, Hattâb ve İbn İmâm el-Kâmiliyye gibi yüzlerce allâme bu veciz metne şerhler yazmıştır.
Fasıl II: Fıkıh, Fıkıh Usûlü ve Şer'î Hükümlerin Beş Mertebesi
Fıkhın tarifi, ilim, zan ve şek kavramlarının epistemolojik farkları. Teklîfî hükümlerin beş ana mertebesi: Vâcip, mendup, mübah, mekruh ve haram. Vaz'î hükümler: Sahih ve fâsit kavramlarının şer'î tahlili.
Fasıl III: Hitap Türleri: Âmm, Hâss, Mücmel, Mübeyyen ve Zâhir
Şâri'in hitabının nevileri: Umum bildiren lafızlar ve tahsis mekanizmaları. Kapalı lafızların beyanı (mücmel ve mübeyyen), zâhir ve müevvel lafızlar arasındaki usûlî farklar.
Fasıl IV: Nebevî Fiillerin Hükme Delâleti ve İkrarın Sınırları
Resûlullah'ın (s.a.v.) amellerinin şer'î hükümleri inşa etmedeki yeri: Cibillî ve fıtrî fiiller ile ibadet kastıyla ifa edilen teşriî fiiller arasındaki tefrik; sahâbenin amellerini tasdik ve ikrar etmesinin bağlayıcılığı.
Fasıl V: Nesh Nazariyesi ve Şer'î Hükümlerin Tedrîcîliği
Neshin lügat ve ıstılah manası; bir şer'î hükmün sonraki nass ile kaldırılmasının hikmeti. Kur'an'ın Kur'an'la, Sünnet'in Sünnet'le neshinin caiz oluşu ve İslâm hukukunun tedrîcîlik esası.
Fasıl VI: Kıyasın Rükünleri, İllet Tespiti ve İcmâın Hüccet Değeri
Kıyasın dört temel rüknü: Asıl, fer', hüküm ve illet. İlletin tespiti (mesâlikü'l-ille) yolları; icmâın ümmet-i Muhammed için yanılmaz bir hüccet oluşunun delilleri.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Veciz Metinlerden Derin İrfanî Basirete
el-Varakāt; az sözle çok mânâ ifade etmenin (îcâz) muazzam bir örneğidir. Küçük bir risale gibi görünen bu metin, hakikatte koca bir fıkıh ve hikmet okyanusunun anahtarıdır.