Misbâhu'ş-Şerîa ve Hakikatü'l-İmân: Kalbin Dereceleri ve İrfânî Ahlâk

Fasıl I: Misbâhu'ş-Şerîa'nın Doğuşu ve İrfânî Kıymeti

İmam Ca'fer es-Sâdık'ın tasavvuf ve ahlâk sahasındaki en kudsî eseri *Misbâhu'ş-Şerîa ve Miftâhu'l-Hakîka* (Şeriatın Kandili ve Hakikatin Anahtarı)'dır. Yüz bölümden (bab) müteşekkil olan bu eser, sâlikin seyr-i sülûk yolundaki bütün kalbî menzillerini birer inci gibi dizer.

Eser sadece zâhirî kuralları değil; her bir amelin bâtınî ruhunu, niyetin ihlasını ve nefsin gizli riyâ tuzaklarını bir kalp cerrahı maharetiyle teşhir eder.

Fasıl II: Ubûdiyyetin Hakikati: Kulun Kendi Mülkiyetinden Geçmesi

İmam Ca'fer es-Sâdık'a 'Hakiki kulluk (ubûdiyyet) nedir?' diye sorulduğunda şu üç temel esası zikretmiştir:

1. Kulun, Allah'ın kendisine emanet ettiği şeylerde kendi mülkiyet iddia etmemesi; zira kulların mülkü olmaz, mal Allah'ındır.
2. Kulun bütün meşguliyetinin, sadece Rabbinin emrettiği ve nehyettiği şeylerde olması.
3. Kulun kendi tedbir ve iradesini Hakk'ın kazâ ve kaderine tam bir teslimiyetle bırakması.

Fasıl III: Abdest, Namaz ve Orucun Bâtınî Hikmetleri

Misbâh'ta ibadetlerin bâtınî te'vîlleri göz kamaştırıcıdır: Abdest alırken yüzü yıkamak dünyadan yüz çevirmek, kolları yıkamak günahları terk etmek, başı meshetmek nefsanî düşüncelerden arınmaktır.

Namazda tekbir almak mâsivâyı kurban etmek, rükû kibir belini kırmak, secde ise kâinatın toprağına karışıp Hakk'ın varlığında fenâ bulmaktır.

Fasıl IV: Sıdk, İhlas ve Rızâ Makamları

İmam Ca'fer, amellerin tartıldığı ilâhî terazinin sıdk ve ihlas olduğunu bildirir. İhlas, amele kulun nefsini ve insanların övgüsünü ortak etmemektir.

Rızâ makamı ise, acı şerbeti tatlı bal gibi içebilmek; belâ geldiğinde sabırla değil, sevgiliden geldiği için tebessümle karşılayabilmektir.

Fasıl V: Marifetullâh: Aklın ve Kalbin Kucaklaşması

İmam Ca'fer'e göre Allah zihinlerin kurguladığı putlardan münezzehtir. 'Akıl yoluyla kavranabilen her şey senin gibi yaratılmıştır.' Hakiki marifet, kulun aczini itiraf etmesi ve kalbinde parlayan ilâhî tecellîyi müşâhede etmesidir.

Gözler O'nu zâhirde göremez; fakat iman hakikatleriyle donanmış basiret nûru O'nu her zerrede ayân beyân görür.

Fasıl VI: Ehl-i Beyt Ahlâkı: Af, Hilm ve Sehâvet

Misbâhu'ş-Şerîa'nın ahlâkî zirvesi; kötülük edene iyilik etmek, vermeyene vermek ve zulmedeni bağışlamaktır.

İmam Ca'fer bizzat kendisine hakaret eden kimselere altın keseleri göndermiş, geceleri kimseye görünmeden Medine fukarasına sırtında un ve ekmek taşımıştır. Tasavvuf işte bu fedakârlık ve sehâvettir.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Kalp Sarayını Pâk Eylemek

Misbâhu'ş-Şerîa; kulu nefsânî arzuların zindanından kurtarıp kalb-i selîm ile Cenâb-ı Hakk'ın huzuruna çıkaran bir seyr-i sülûk rehberidir.

Sihravemen Misbâh Külliyatı; Ehl-i Beyt irfânının bu eşsiz ahlâk kandilini modern çağın kararan gönüllerine şifâ olarak sunar.