Levâih ve Vâridât-ı Kalbiyye: İlham-ı İlâhî, Gayb Menfezleri ve Yakîn Dereceleri

Fasıl I: Levâih, Levâmi' ve Tavâli': Mânevî Işıkların Mertebeleri

Tasavvuf terminolojisinde kalbe gayb âleminden doğan mânevî nûrlar üç ana dereceye ayrılır ve Bursevî hazretleri bu dereceleri bir kuyumcu titizliğiyle şerh eder:

• Levâih (Pırıltılar): Şimşek gibi aniden çakıp kaybolan, sâlike gayb kokusu tattıran ilk nurlar.
• Levâmi' (Işıltılar): Kalpte biraz daha uzun süre kalan, vesveseleri yakan kandiller.
• Tavâli' (Doğuşlar): Kalp semâsında güneş gibi sabit duran, mâsivâ karanlığını tamamen boğan kalıcı tevhid nûru.

Fasıl II: Vâridât-ı Kalbiyye: Kalbe Gaybdan İnen Kudsî Manalar

'Vârid'; kulun kendi kesbi, düşüncesi ve gayreti olmadan, Cenâb-ı Hak tarafından kalbe doğrudan ilka edilen kudsî manalar ve hikmetlerdir.

Vârid geldiğinde zihin susar, nefis boyun eğer ve kalp Arş'ın kelâmını vasıtasız olarak dinlemeye başlar.

Fasıl III: Şeytânî Vesvese (Hâciz) ile Melekî İlhamın Tefriki

Bursevî meşâyihının en hassas olduğu nokta burasıdır: Kalbe gelen her düşünce rahmanî midir? Hayır!

Kalbe dört türlü havâtır gelir: Rahmânî, Melekî, Nefsânî ve Şeytânî. Şayet gelen düşünce şeriata, sünnete ve ahlâka uygunsa melekîdir; şayet günaha, kibre veya şeriata muhalefete sevk ediyorsa şeytânî bir tuzaktır.

Fasıl IV: Rüyâ-yı Sâdıka ve Yakaza Müşâhedeleri

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) buyurmuştur: 'Sâdık rüya, peygamberliğin kırk altıda bir parçasıdır.' Bursevî rüyaların melekût âlemindeki 'Âlem-i Misâl' levhalarını okumak olduğunu açıklar.

Ayrıca kâmil velîlerin uyanıkken (yakaza halinde) peygamberler ve geçmiş evliyâ ruhlarıyla görüşmelerinin şer'î ve aklî temellerini ortaya koyar.

Fasıl V: İlm-i Ledünn: Kitapsız ve Kalemsiz Öğrenilen Hikmet

Kehf Sûresi'nde Hz. Hızır (a.s.) hakkında buyrulan 'Ve allemnâhu min ledünnâ ilmâ' (Ona katımızdan bir ilim öğrettik) âyetinin sırrı:

İlm-i Ledünn; medreselerde okutulan zâhirî ilimleri inkâr etmez; fakat o ilimlerin bittiği yerde başlayan doğrudan ilâhî talimdir.

Fasıl VI: Havf ve Recâ Dengesinde Kalbin Sebatı

Manevî keşiflere mazhar olan sâlik asla kibirlenmemeli, 'korku' (havf) ve 'ümit' (recâ) kanatlarıyla uçmalıdır. Allah'ın mekrinden emin olmak da, rahmetinden ümit kesmek de helak sebebidir.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Kalbin Levh-i Mahfûz'a Ayna Olması

Nefis tasfiye edilip mâsivâ pası silindiğinde; kalp berrak bir ayna haline gelir ve Levh-i Mahfûz'daki melekûtî nûrlar o aynaya doğrudan akseder.

Sihravemen Vâridât Külliyatı; sâliklere bu kudsî aynayı cilalamanın yollarını talim eder.