Harakânî ve Bistâmî Râbıtası: Üveysîlik Sırrı ve Horasan İrfânı

Fasıl I: Üveysîlik Nedir? Zaman ve Mekânı Aşan Rûhânî Terbiye

Tasavvufta 'Üveysîlik'; bir müridin cismanî olarak aynı asırda yaşamadığı veya hiç yüz yüze görüşmediği vefat etmiş bir peygamberin veya mürşid-i kâmilin rûhâniyetinden bizzat terbiye alarak kemâle ermesi usûlüdür.

Bu usûlün ilk pîri Peygamber Efendimiz'i (s.a.v.) cismen görmeden gıyabında en derin aşkla bağlanan Veysel Karânî (Üveys el-Karanî) hazretleridir. İslâm tarihindeki en büyük ikinci Üveysî rabıta ise Bâyezîd-i Bistâmî ile Ebu'l-Hasan Harakânî arasındaki rabıtadır.

Fasıl II: Harakânî'nin Doğuşu ve Bâyezîd'in Asırlar Öncesinden Müjdesi

Bâyezîd-i Bistâmî vefatından önce Harakân köyü hizasından geçerken derin bir nefes çekip tebessüm etmiş; talebelerine 'Buradan doğacak bir kutbun kokusunu alıyorum' demiştir.

Hicrî 352 yılında doğan Ebu'l-Hasan Harakânî; ümmî (okuma yazması olmayan) bir köylü iken, kalbi melekût ilimleriyle donatılmış bir gavs haline gelmiştir.

Fasıl III: 12 Yıllık Gece Yürüyüşleri: Harakân'dan Bistâm'a

Harakânî hazretleri yatsı namazını Harakân'da kılar; gece karanlığında saatlerce yürüyerek Bistâm'a, Bâyezîd'in kabrine gelirdi. Sabaha kadar orada murakabede kalır, feyiz alır ve sabah namazına tekrar köyüne dönerdi.

Bu 12 yıllık sadakat ve muhabbet neticesinde Bâyezîd'in rûhâniyeti ona tecelli etmiş ve bizzat fütûhât kapılarını açmıştır.

Fasıl IV: 'Bu Dergâha Kim Gelirse Ekmeğini Verin, Dinini Sormayın'

Harakânî'nin dergâhının kapısına yazdırdığı o meşhur cihanşümul ilke:

'Bu dergâha her kim gelirse ekmeğini veriniz, inancını ve dinini sormayınız! Zira Cenâb-ı Hakk'ın katında can taşımaya layık olan herkes, benim soframda ekmek yemeye lâyıktır!'

Bu anlayış, Horasan fütuvvet ahlâkının ve evrensel İslâm merhametinin en yüce zirvesidir.

Fasıl V: Gazneli Mahmud ve İbn Sînâ İle Karşılaşmaları

Devrin en kudretli hükümdarı Sultan Mahmud Gaznevî Hindistan seferi öncesinde Harakânî'yi ziyaret etmiş; onun manevî heybeti karşısında eğilerek hırkasını teberrüken istemiştir.

Büyük filozof İbn Sînâ da Harakânî'yi ziyarete gelmiş; aklın sınırlarının tıkandığı noktada Harakânî'nin kalp gözüyle keşfettiği melekûtî hakikatler karşısında diz çökmüştür.

Fasıl VI: Kars Kalesi ve Anadolu'nun Mânevî Fethi

Ebu'l-Hasan Harakânî sâdece tekkede oturan bir derviş değil; Alparslan'ın Malazgirt zaferinden önce Anadolu'nun kapılarını İslâm'a açan bir gazi derviştir.

Hicrî 425 (m. 1033) yılında Kars yakınlarında Yahniler Dağı eteklerinde Bizans'a karşı gazada şehit düşmüş ve Kars Kalesi eteğine defnedilmiştir. Anadolu'nun mânevî tapusu onun türbesidir.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Bistâmî'den Anadolu'ya Ulaşan Nûr Çerağı

Bâyezîd-i Bistâmî'den feyzalan Harakânî; o meşaleyi Ahmed Yesevî ve Hacı Bektâş-ı Velî yoluyla Anadolu'ya ve Balkanlar'a taşımıştır.

Sihravemen Horasan Külliyatı; bu nûrânî rabıta zincirini en berrak kaynaklarla geleceğe aktarır.