Aşk-ı İlâhî ve Sekr Makamı: Bâyezîdî Neşe, Cezbe ve Mahviyet

Fasıl I: Sahv ve Sekr Münazarası: Bağdat ve Horasan Mektepleri

İlk dönem İslâm tasavvufunda iki büyük mektep teşekkül etmiştir: Cüneyd-i Bağdâdî'nin temsil ettiği 'Sahv' (Ayıklık/Şer'î Temkin) mektebi ve Bâyezîd-i Bistâmî'nin temsil ettiği 'Sekr' (Manevî Sarhoşluk/Cezbe) mektebi.

Sekr ehli; ilâhî aşk şarabından bir katre tattığında aklı başından giden, varlığını unutan ve cezbe deryasında kaybolan âşıklardır. Sahv ehli ise o şarabı içtiği halde ayıklığını koruyan, irşad makamında oturan mürşidlerdir.

Fasıl II: Muhabbetullâhın Şiddeti: Kalbin Alev Alması

Bâyezîd-i Bistâmî'nin hayatı baştan sona bir aşk yangınıdır. O derdi ki: 'Muhabbet; senin çok gördüğün amelini az, Hakk'ın sana verdiği az nimeti çok görmendir.'

Kalbe düşen ilâhî aşk kıvılcımı, nefsin bütün süflî arzularını ve dünyaya ait kaygılarını bir saman çöpü gibi yakıp kül eder.

Fasıl III: 'Ben Allah'ı Kırk Yıl Aradım' Hikmetinin Sırrı

Bistâmî'nin meşhur itirafı: 'Kırk yıl riyâzetle Allah'ı aradım. Sonunda anladım ki O'nun beni araması, benim O'nu aramamdan önce imiş!'

Kulun kalbindeki zikir ve muhabbet arzusu, Allah Teâlâ'nın o kulu sevip zikretmesinin bir neticesidir. İlk adım daima Cenâb-ı Hakk'tan gelir.

Fasıl IV: Mahviyet ve Yokluk: 'Bâyezîd Öldü, Yalnızca Hak Kaldı'

Bir gün Bâyezîd'in kapısını çaldılar ve 'Bâyezîd'i arıyoruz' dediler. Bâyezîd içeriden cevap verdi: 'Evde Allah'tan başka kimse yoktur; Bâyezîd kırk yıl önce öldü!'

Bu söz en derin mahviyetin (kendini yok bilmenin) ifadesidir. Kendine varlık isnat etmeyen kul, ebedî diriliğe erer.

Fasıl V: Cehennem Ateşini Söndürme Duası

Bâyezîd-i Bistâmî'nin mahlûkata olan merhameti o dereceye ulaşmıştı ki şöyle niyaz ederdi: 'Allah'ım! Kıyamet günü bedenimi öyle büyüt ki bütün cehennemi doldursun; böylece kullarından hiçbirine orada yer kalmasın!'

Bu dua, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) 'Rahmeten li'l-Âlemîn' ahlâkının velî kalbindeki engin yankısıdır.

Fasıl VI: Cezbenin Şeriat Terazisiyle Dengelenmesi

Bâyezîd cezbe halinde şatahat söylese de, ayıktığı anda şeriatın en küçük bir sünnetini terk eden kimseyi velî saymazdı. Bir adamın havada uçtuğunu söylediklerinde: 'Camiye girerken sağ ayağıyla mı giriyor, sol ayağıyla mı? Sünnete uymuyorsa havada uçsa da şeytandır!' buyurmuştur.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Aşk Deniziyle Vuslata Ermek

Bâyezîdî mektep; aklı başından alan aşk ile şeriata sımsıkı bağlı olan edebi birleştiren eşsiz bir dengedir. Aşk kanadı olmadan menzile varılamaz; edep ayağı olmadan da yolda durulamaz.

Sihravemen Aşk Külliyatı; kalpleri ilâhî sekr ve cezbenin saf pınarıyla serinletir.