el-Esmâ ve's-Sıfât: Esmâ-i Hüsnâ Havâssı ve Tenzih Akîdesi
Fasıl I: Esmâ ve Sıfât İlminin Gayesi ve Beyhakī'nin Metodu
İmâm el-Beyhakī'nin el-Esmâ ve's-Sıfât adlı abidevî eseri, Ehl-i Sünnet ve'l-Cemâat akîdesinin uluhiyyet anlayışını naklî deliller ve aklî tenzih esasıyla tahkim eden en muteber kaynaktır. Eser, Cenâb-ı Hakk'ın nasslarda vârid olan güzel isimlerini ve celâl-cemâl sıfatlarını müşebbihe, mücessime ve muattıla taarruzlarından muhafaza ederek beyan eder.
Fasıl II: Zât-ı Bârî'nin Varlığı ve Kemâl Sıfatları
Vücûd, kıdem, bekā, muhâlefetün li'l-havâdis, kıyam bi-nefsihî ve vahdâniyyet zâtî sıfatları; hayat, ilim, sem', basar, irade, kudret, kelâm ve tekvîn sübûtî sıfatları. Beyhakī, her bir sıfatın zâta zâid fakat zâttan gayrı olmayan ezelî ve ebedî hakikatini hadisler ve ulemâ icmâıyla temellendirir.
Fasıl III: Haberî Sıfatların Tahlili: Lafızlarda Tenzih ve Tevil
Nasslarda geçen yed, vech, ayn, istivâ, nüzûl ve meci' gibi müteşâbih lafızların incelenmesi: Selef-i sâlihînin tefvîz metodu (keyfiyeti meçhul bilip mânayı Allah'a havale etmek) ve lisan kaidelerine muvafık te'vil metodu (yed'in kudret ve nimet, vech'in zât olarak anlaşılması). Cismiyet, cihet ve mekândan tenzih zarureti.
Fasıl IV: Esmâ-i Hüsnâ'nın Sırları ve Celâl-Cemâl Dengesi
Doksan dokuz ism-i şerîfin hadis-i şerîflerdeki rivayetleri ve manevî dereceleri: İsm-i A'zam arayışları, Allâh, er-Rahmân, er-Rahîm, el-Melik, el-Kuddûs, es-Selâm isimlerinin manevî derinliği; celâlî isimlerin haşyeti, cemâlî isimlerin ümit ve recâ tecellileri.
Fasıl V: İlâhî Fiiller, Halk ve Tedbir: Kâinatta Sürekli Tecellî
Halk, terzîk, ihya, imâte ve tedbîr fiilî sıfatları. Âlemde her ân bir şe'n üzere tecelli eden ilâhî irade ve kudret; sebepleri halk eden Müsebbibü'l-Esbâb şuuru; kula ait cüz'î irade ile küllî iradenin teâruza düşmeksizin telifi.
Fasıl VI: Teşbih ve Temsil Tehlikesinden Uzak Ehl-i Sünnet Yolu
Cenâb-ı Hakk'ı yaratılmışların vasıflarına benzeten tecsîm fırkalarının cehaleti ve sıfatları inkâr ederek kuru bir ta'tîle sapan aşırılıkların bâtıllığı. Beyhakī, 'O'nun benzeri hiçbir şey yoktur; O, hakkıyla işiten ve kemâliyle görendir' (Şûrâ, 11) âyet-i celîlesini bütün tefekkürün mihenk taşı yapar.
Fasıl VII: Esmânın Kalbe İnikâsı: Kulun Ahlâk-ı İlâhiyye ile Donanması
Esmâ ve sıfât ilminin nihâî meyvesi zihinde kuru nazarî malumat kalması değil, kalbe sirayet etmesidir: Rahmân isminden merhamet, Gaffâr isminden affedicilik, Kerîm isminden cömertlik, Sabûr isminden metanet tahsil ederek ahlâk-ı hamîdeye bürünmek.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede Hâfız el-Beyhakī'nin hangi ilim metodolojisi esas alınmıştır?
İmâm Ebû Bekr el-Beyhakī'nin sahih hadis rivayetlerini, rical tenkidini, Ehl-i Sünnet tenzih akîdesini ve amelî irfan ahlâkını mezceden kütüphane çapındaki tahkik metodolojisi esas alınmıştır.
Risaledeki bâblar amelî ve mânevî hayata nasıl tatbik edilir?
Yetmiş yedi iman şubesi, nebevî edep ve kalp tasfiyesi düsturları; günlük zikir, helâl lokma, sıla-i rahim, huşûlu namaz ve tefekkür ameliyeleriyle hayata geçirilir.
Metinde geçen delillerin kaynakları nelerdir?
Kur'an-ı Kerîm âyetleri, Kütüb-i Sitte ve Beyhakī'nin es-Sünenü'l-Kübrâ, Şu'abü'l-Îmân, Delâilü'n-Nübüvve ile el-Esmâ ve's-Sıfât eserlerindeki sahih hadis senetleridir.