el-Âdâb: Nebevî Ahlâk, Sosyal Edep ve Kalp Nezaketi
Fasıl I: İslâm'da Edebin Yeri: Zâhirî Terbiye ve Bâtınî Taharet
İmâm el-Beyhakī'nin Kitâbü'l-Âdâb'ı, müslümanın günlük hayatındaki her hareketini nebevî zarafet ve vakar ölçüleriyle donatan muazzam bir muâşeret rehberidir. Edep, şeriatın zâhirini ahlâkın rûhuyla birleştiren mukaddes bir köprüdür. Beyhakī, 'Edebi olmayanın ilmi noksandır' fehvasınca hadislerle edep mektebini inşa eder.
Fasıl II: Selâm, İstizân ve Giriş-Çıkış Nezaketi
Selâmı yaymanın bereketi, selâm vermenin ve almanın hükümleri; evlere girerken izin isteme (istizân) ve kapı önünde duruş edebiyatı; gözü haramdan sakınma; ev halkının mahremiyetini muhafaza etme nezaketi.
Fasıl III: Ana-Babaya İhsan, Sıla-i Rahim ve Aile İçi Zarafet
Anne ve babaya itaatin, onlara 'öf' bile dememenin farziyeti; akraba bağlarını (sıla-i rahim) koparmanın vebâli; eşler arasındaki hürmet ve muhabbet dengesi; çocukların terbiyesinde merhamet ve şefkat ölçüleri.
Fasıl IV: Meclis ve Sohbet Edebi: Dinleme Ahlâkı ve Sır Muhafazası
İlim ve sohbet meclislerinde oturma adabı; iki kişinin arasına izinsiz girmemek; başkalarının gizli konuşmalarına kulak kabartmamak; mecliste emanet edilen sırları ifşa etmemek; sözü kesmemek ve lüzumsuz münakaşalardan kaçınmak.
Fasıl V: Yeme-İçme, Giyim ve Temizlikte Nebevî Ölçüler
Sağ elle yeme, besmele ile başlama ve hamd ile bitirme; israftan ve kibirden uzak sade giyim; tırnak kesme, misvak kullanma ve fıtrat sünnetlerine riayet; sokakları ve mescitleri temiz tutma hassasiyeti.
Fasıl VI: Komşu, Misafir ve Muhtaçlara Muamelede Rıfk ve İkram
Cebrâil'in (a.s.) komşu hakkını ısrarla tavsiye edişi; komşusu açken tok yatanın kemâl-i imandan mahrumiyeti; misafire cömertçe ikram etme adabı; hastalara ziyaret, cenazelere iştirak ve kederlilere teselli verme nezaketi.
Fasıl VII: Edebin Tasavvufî Zirvesi: Hâlık'a ve Mahlûkāta Hürmet İrfânı
el-Âdâb'ın nihâî hedefi, insanın bütün mahlûkāta şefkat gözüyle bakabilmesidir. Hâlık'ın sanatına hürmet, mahlûkātın hukukuna riayet ile tamamlanır. İrfân ehli katında edep, Cenâb-ı Hakk'ın huzurunda dâimî bir huzur ve edep haliyle yaşamaktır.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede Hâfız el-Beyhakī'nin hangi ilim metodolojisi esas alınmıştır?
İmâm Ebû Bekr el-Beyhakī'nin sahih hadis rivayetlerini, rical tenkidini, Ehl-i Sünnet tenzih akîdesini ve amelî irfan ahlâkını mezceden kütüphane çapındaki tahkik metodolojisi esas alınmıştır.
Risaledeki bâblar amelî ve mânevî hayata nasıl tatbik edilir?
Yetmiş yedi iman şubesi, nebevî edep ve kalp tasfiyesi düsturları; günlük zikir, helâl lokma, sıla-i rahim, huşûlu namaz ve tefekkür ameliyeleriyle hayata geçirilir.
Metinde geçen delillerin kaynakları nelerdir?
Kur'an-ı Kerîm âyetleri, Kütüb-i Sitte ve Beyhakī'nin es-Sünenü'l-Kübrâ, Şu'abü'l-Îmân, Delâilü'n-Nübüvve ile el-Esmâ ve's-Sıfât eserlerindeki sahih hadis senetleridir.