Bektâşî Ocak Âdâbı: On İki Hizmet, Çerağ Uyandırma ve Melekûtî Cem

Fasıl I: Bektâşî Tekke Teşkilatı ve Ocak Nizamı

Hacı Bektâş-ı Velî'nin kurduğu tekke ve ocak sistemi; asırlar boyunca Anadolu ve Balkanlar'da hem mânevî terbiyenin hem de toplumsal barış ve dayanışmanın merkezi olmuştur.

Sulucakarahöyük'teki Pîr Evi'nden başlayarak yüzlerce dergâha yayılan bu ocak nizamı; Seyyid ocakları, Dede-Baba silsilesi ve mürşid-rehber hiyerarşisiyle kesintisiz bir intizamla yürütülmüştür.

Fasıl II: On İki Hizmetin Melekûtî Karşılıkları

Bektâşî Ayin-i Cem'inde icra edilen 12 Hizmet; kâinattaki 12 burcu, 12 ayı ve Arş'ı taşıyan melekûtî vazifeleri remzeder:

1. Mürşid (Dede): Hz. Muhammed (s.a.v.) makamı; cemi yönetir, irşad eder.
2. Rehber: Hz. Ali makamı; talipleri yola hazırlar ve mürşide götürür.
3. Gözcü: Tekkenin sükûnetini ve edebini muhafaza eden nöbetçi.
4. Çerağcı (Delilci): Nûr Âyetiyle kandilleri uyandıran hizmetkâr.
5. Zâkir: Saz ve nefeslerle tevhid ve salavatları terennüm eden âşık.
6. Süpürgeci (Farrâş): Meydanı temizleyen, nefis kirlerini süpüren derviş.
7. Sakkâ (İbikçi): Müridlerin ellerine su döken, kerbelâ susuzluğunu anan hizmet erbabı.
8. Sofracı (Lokmacı): Lokmaları adaletle dağıtan cömertlik mümessili.
9. Peyikçi: Cem haberini taliplere ulaştıran müjdeci.
10. Meydancı: Meydanın nizamını kuran, postları seren hizmetkâr.
11. Kurbancı: Helal kurbanları tekbirle tığlayan kasap.
12. Kapıcı: Dergâh kapısında bekleyen, içeri nâehil sokmayan muhafız.

Fasıl III: Çerağ Uyandırma: Nûr Âyetiyle Kandilin Tutuşması

Bektâşî ceminde kandil yakmaya 'yakmak' denmez; zira ateş söndürülmez, 'dinlendirilir' ve 'uyandırılır'. Çerağcı meydana gelir ve Nûr Sûresi 35. âyetini okuyarak çerağı uyandırır:

'Allâhu nûru's-semâvâti ve'l-ard... Çerağ-ı rûşen, fahr-i dervîşân, zuhûr-ı imân, sırr-ı pîrân!' nidasıyla fitil tutuşturulduğunda; mekân melekûtî bir aydınlığa bürünür.

Fasıl IV: Dâr Meydanı: Mansur Dârı ve Nefis Muhasebesi

Cem meydanının ortasında 'Dâr' makamı yer alır. Mürid iki ayağını mühürleyip boynunu bükerek Hallâc-ı Mansûr misali dâra durur.

Mürşid sorar: 'Kul hakkı olan var mı? Birbirinizden razı mısınız?' Bütün cemaat birbirine hakkını helal etmeden ve küsler barışmadan ceme başlanamaz. Bu, dünyada iken ahiret mahkemesini kurmaktır.

Fasıl V: Birlik Cemi ve Hak Lokması

Dergâha getirilen her lokma, zengin-fakir ayrımı yapılmaksızın eşit şekilde pay edilir. 'Hak lokması' tekbirlerle yenir ve bir kırıntı dahi zayi edilmez.

Bu ameliyat, toplumda gelir adaletsizliğini ve açlığı kökten kazıyan melekûtî bir iktisat dersidir.

Fasıl VI: Melekûtî Semah ve Devr-i Âlem

Semah; bir dans veya eğlence değil; gezegenlerin güneş etrafında, meleklerin arş etrafında ve hacıların Kâbe etrafındaki kudsî dönüşünün cisme bürünmüş halidir.

Bir el göğe, bir el yere dönüktür: 'Hakk'tan alır, halka saçarız; hiçbir şeyi kendimize mal etmeyiz' ikrarı semahın felsefesidir.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Meydân-ı Hakikat ve Edep Mektebi

Bektâşî ocağı; insanı ham demir olarak alıp potada eriterek som altın kılıç kılan bir mânevî fabrikadır. 'Gözünle görmediğini söyleme, elinin ermediğine uzanma, oturduğun yeri pâk et, kazandığın lokmayı hak et!'

Sihravemen Ocak Âdâbı Külliyatı; bu nebevî terbiye ocağını asrımıza taşır.