⭐ Kaydet
Fasıl I: Somuncu Baba'nın Talebesi ve Ankara'da Bir Kutbun Doğuşu
Anadolu irfânının en nurlu kandillerinden olan Kutbü'l-Ârifîn Hacı Bayrâm-ı Velî (Nu'mân b. Ahmed, 1352-1430); Ankara'nın Zülfazl (Solfasol) köyünde dünyayı şereflendirmiş, müderrislik makamından mürşid-i kâmil zirvesine yükselmiş ulu bir velîdir.
Bursa Ulu Câmîi'nin açılışında Fâtiha Sûresi'ni yedi farklı bâtınî tefsirle şerh eden Şeyh Hâmid-i Velî (Somuncu Baba) hazretlerinin manevî terbiyesinde yetişmiş; Kayseri, Şam, Mekke ve Medine seyahatlerinin ardından şeyhinin emriyle memleketi Ankara'ya irşad kutbu olarak dönmüştür.
Hacı Bayrâm-ı Velî; ilmi amel ile, tasavvufu cemiyet ile, tekkeyi ise tarla ve çarşı ile birleştiren benzersiz bir Anadolu fütûhâtı başlatmıştır.
Fasıl II: Ziraat, İmece ve Emek Tasavvufu: Toprağı İrşad Etmek
Bayrâmiyye yolunun en bariz vasfı; dervişlerin boş oturup dilenmesini veya halkın sırtından geçinmesini kesinlikle reddetmesidir. Hazret-i Pîr bizzat çiftçilik yapmış, buğday ekmiş, orak sallamış ve dervişleriyle imece usulüyle tarlada ter dökmüştür.
Onun mektebinde toprağa atılan her tohum zikrullâh ile atılır; biçilen her ekin fakir fukaranın sofrasına helâl lokma olarak ulaştırılırdı. 'El kârda, gönül Yâr'da' ilkesi Ankara ovalarında bilfiil hayata geçirilmiştir.
Fasıl III: Sultan II. Murad Han ile Edirne Mülâkatı ve 'Yarım Mürit' İmtihanı
Hacı Bayrâm-ı Velî'nin şöhreti ve etrafındaki dervişlerin on binleri aşması üzerine fitne ehli padişah Sultan II. Murad Han'a asılsız şikayetlerde bulundu. Bunun üzerine Edirne sarayına davet edilen Hazret-i Pîr, padişahın huzuruna çıktığında onda öyle bir mehabet ve velâyet nûru gördü ki, Sultan Murad hürmetle diz çöküp duasına talip oldu.
Padişahın 'Kaç müridin var?' sualine karşı Pîr çadır kurdurup: 'Bana canını feda edecek mürid gelsin!' diyerek imtihan açtı. Kanlı koyun postu hilesiyle yapılan bu çetin imtihanda yalnızca bir erkek ve bir kadın derviş canını ortaya koydu. Pîr tebessüm ederek: 'Gördün mü Hünkârım, bizim topu topu bir buçuk müridimiz varmış!' buyurarak kalabalıkların değil samimiyetin kıymetini gösterdi.
Fasıl IV: Vahdet-i Vücûd ve 'Nâme-i Şerîf'teki Esrâr-ı İlâhiyye
Hacı Bayrâm-ı Velî eser telif etmek yerine insan yetiştirmeyi şiar edinmiştir; ancak geride bıraktığı birkaç nâme ve kudsî şiir Vahdet-i Vücûd irfânının en yüksek zirvesini aksettirir.
Onun meşhur nutk-ı şerîfi olan 'Çalabım bir şâr yaratmış iki cihan arasında / Bakıcak dîdâr görünür ol şârın kenâresinde' beyti; insanın 'Âlem-i Asgar' (küçük evren) olduğunu, kalbin ise iki cihanın birleştiği kudsî şehir (şâr) olduğunu ilan eder.
Fasıl V: Ankara Hacı Bayram Câmîi ve Augustus Mabedi Yanındaki Melekût
Hacı Bayram Câmii'nin antik Augustus Tapınağı'nın hemen bitişiğine inşa edilmiş olması tarihî ve tefekkürî bir semboldür. Putperestliğin ve taşlaşmış imparatorluk enkazının yanı başında tevhid bayrağını dalgalandıran bu dergâh; asırlardır başkentin mânevî bekçisi olmuştur.
Türbe-i şerîfe nâzil olan melekûtî sekînet, orayı ziyaret eden her kalbe derin bir huzur ve ilâhî muhabbet bahşeder.
Fasıl VI: Melâmetiyye, Nakşibendiyye ve Halvetiyye Nehirlerinin Birleştiği Havza
Bayrâmiyye tarikatı; Şeyh Hâmid-i Velî vasıtasıyla hem Halvetiyye'nin cehrî (açık) zikrini ve erbaîn riyâzetini, hem de Hâcegân mektebinin kalbî zikr-i hafîsini nefsinde cem etmiştir.
Aynı zamanda Horasan Melâmet neşvesini de bünyesinde barındırarak şekilcilikten uzak, riyâdan arınmış kâmil bir ahlâk nizamı kurmuştur.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: 'Nâgihân Ol Şâra Vardım'
'Nâgihân ol şâra vardım ol şârı yapılır gördüm / Ben dahi bile yapıldım taş u toprak arasında.' İnsan kendi kalbini inşa ettikçe kâinat inşa olur; taş ve toprak gibi nefsini ezdikçe pırlanta haline gelir.
Sihravemen Hacı Bayrâm-ı Velî Külliyatı; bu kutlu Anadolu irfânını tefekkür ehliyle buluşturur.