Fasıl I: Seyyidü'l-Âyât ve Arş-ı Âzam Kürsüsü: Âyetü'l-Kürsî'nin Kozmik Ontolojisi
Fahr-i Kâinat Resûl-i E
Osmanlı Devleti'nin kuruluş ve yükseliş devrinde medrese ulemâsı ile tekke ehli arasında zaman zaman şiddetli fikrî münakaşalar vuku bulmuştur. Özellikle Şeyh-i Ekber Muhyiddin İbnü'l-Arabî'nin Fusûsü'l-Hikem ve el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye'sindeki bazı kapalı ibareler zâhir fakihleri tarafından küfür ve ilhad ile itham edilmişti. Büyük allâme ve velî Akşemseddin Hazretleri bu tehlikeli tefrikanın önüne geçmek için Arapça olarak Def'u Metâini's-Sûfiyye (Sûfîlere Atılan İftiraların Def'i) eserini kaleme almıştır. Akşemseddin Hazretleri Şeyh-i Ekber'in kâmil bir velî ve muhakkik bir İslâm âlimi olduğunu açıklar. Vahdet-i Vücûd zannedildiği gibi panteizm (hâşâ kâinatın Allah olması) veya hulûl (Allah'ın bir cisme girmesi) değildir. Vahdet-i Vücûd; hakiki ve zâtî manada mutlak varlığın yalnızca Allah Teâlâ'ya ait olduğunu, kâinattaki bütün mevcudatın ise O'nun 'Kün' (Ol) emriyle varlık sahnesine çıkmış muhtaç ve fâni gölgeler olduğunu idrak etmektir. Eserde şeriat ile tarikatın birbirinin zıddı değil, tek bir hakikatin kabuğu ve özü olduğu ispat edilir. Şeriatsız tarikat sapıklıktır; tarikatsız şeriat ise ruhsuz bir şekilden ibarettir. Cevizin kabuğu olmadan içi olgunlaşamaz; kabuğu atıp içini yemek isteyen zındık, içi bırakıp sırf kabukla yetinen ise zâhirperesttir. Sûfîlerin 'Fenâ' (yok oluş) hali, insanın zâtının yok olup Allah'a karışması demek değildir; sâlikin kendi iradesini, nefsanî heveslerini Hakk'ın rızasında eritmesidir. 'Bekâ' ise kulun yeniden halkın arasına dönüp, ilâhî ahlâk ile topluma ve ümmete hizmet etmesidir. Akşemseddin bu hallerin sahâbe-i kirâmda en kâmil derecede yaşandığını misallerle gösterir. Bâyezîd-i Bistâmî ve Hallâc-ı Mansûr gibi büyük ariflerin sekr (mânevî sarhoşluk ve vecd) halinde söyledikleri 'Sübhânî' veya 'Ene'l-Hakk' gibi şathiyyât sözleri ele alınır. Akşemseddin bu sözlerin ilâhî tecellînin şiddetinden dolayı şuurun geçici olarak kaybolduğu anlarda söylendiğini, sahv (uyanıklık) halinde iken asla şeriata aykırı bir söz sarf etmediklerini ve bu sözleri zâhir manasıyla taklit etmenin caiz olmadığını belirtir. Akşemseddin medrese ile tekkeyi birbirine düşman eden taassubu kınar. Fakihler şeriatın zâhirî bekçileri, sûfîler ise bâtınî can damarlarıdır. İki taraf da İslâm kalesinin muhafızlarıdır. Osmanlı'nın cihan devleti olmasının sırrı işte bu zâhir ve bâtın fıkhının Akşemseddin gibi büyük mürşidlerin terbiyesinde kucaklaşmasıdır. Def'u Metâini's-Sûfiyye; İslâm düşüncesini aşırı zâhirci kuruluktan ve ibâhiyeci sapkınlıklardan koruyan muazzam bir akîde kalkanıdır. Sihravemen Kelâm-ı İrfânî Külliyatı; Akşemseddin Hazretleri'nin bu kudsî müdafaasını ehl-i hakikate güvenle sunar.Fasıl I: Sûfîlere Yöneltilen İtirazlar ve Eserin Telif Sebebi
Fasıl II: Vahdet-i Vücûd ve Şeyh-i Ekber İbnü'l-Arabî Müdafaası
Fasıl III: Şeriat ile Tarikat Arasındaki Sarsılmaz Birlik
Fasıl IV: Fenâfillâh ve Bekâbillâh Makamlarının Ehl-i Sünnet Tahlili
Fasıl V: Şathiyyâtın Te'vîli ve Sekr Halindeki Kelamlar
Fasıl VI: Zâhir Fakihleri ile Hakiki Mutasavvıfların Uzlaştırılması
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Dinde İfrat ve Tefritten Ehl-i Sünnet İtidaline
SİHRAVEMEN
Klasik İslam yazmaları, Kur'an havâssı, ebced hendesesi, tasavvufi tefekkür ve bilinç boyutları üzerine bağımsız akademik ve irfânî araştırma kütüphanesi.
Kurumsal & Yasal
© 2026 Sihravemen (sihra.com.tr). Tüm hakları saklıdır. Sitedeki araştırmalar akademik, tarihi ve tefekkür amaçlıdır.