er-Reddü ale'z-Zenâdıka ve'l-Cehmiyye: Selef Akîdesi, Sıfatlar ve Teşbih Reddi
Fasıl I: er-Reddü ale'z-Zenâdıka Eserinin Telif Sebebi ve Ehemmiyeti
İmam Ahmed b. Hanbel'in kaleme aldığı er-Reddü ale'z-Zenâdıka ve'l-Cehmiyye fî Mâ Şekket Fîhi min Müteşâbihi'l-Kur'ân, Ehl-i Sünnet akāidinin felsefî ve bâtıl cereyanlara karşı yazılmış en erken ve en yetkin müdafaanamesidir. İmam Ahmed bu eserde; zındıkların ve Cehmiyye mensuplarının Kur'an'daki müteşâbih âyetleri tahrif ederek zihinleri bulandırma gayretlerini Kur'an ve Sünnet nasslarıyla çürütmüştür.
Fasıl II: Müteşâbih Âyetlerin Tevilinde Cehmiyye Fırkasının Tahrifatı
Cehmiyye'nin Kur'an âyetlerini zâhirinden kopararak kendi bâtıl felsefelerine uydurma çabaları. İmam Ahmed, âyetlerin seleften gelen sahih tefsir rivayetleriyle anlaşılması gerektiğini, şahsî hevalara göre yapılan tevilin dini tahrif etmek olduğunu belgeler.
Fasıl III: Allah Teâlâ'nın Zâtı ve Sıfatlarında Tenzih: 'Leyse Ke-Mislihî Şey''
Cenâb-ı Hakk'ın mahlûkâtın sıfatlarından, cisim, aza, mekân ve zamandan münezzeh olduğu hakikati. İmam Ahmed, Allah Teâlâ'nın Kendisini nasıl vasfettiyse öylece kabul edilmesi gerektiğini (bi-lâ keyf ve lâ teşbîh) tenzih çizgisiyle ortaya koyar.
Fasıl IV: Kur'an'ın Kelâmullah Oluşu ve Asla Mahlûk Sayılamayacağı
Kur'ân-ı Kerîm, Allah'ın ilmi ve kelâmıdır; O'ndan başlamış ve O'na dönecektir. Kelâm sıfatı ezelîdir; ezelî olan bir sıfatın mahlûk olması muhaldir. İmam Ahmed, Kur'an'a mahlûk diyenin küfre düşeceğini seleften gelen icmâ ile savunur.
Fasıl V: Rü'yetullah Akîdesi: Müminlerin Âhirette Rablerini Göreceği Müjdesi
Müminlerin Cennet'te Cenâb-ı Hakk'ı apaçık müşâhede edecekleri müjdesi. Cehmiyye ve Mu'tezile'nin rü'yetullahı inkâr eden felsefî itirazlarını İmam Ahmed sahih hadislerin güneşiyle bertaraf eder.
Fasıl VI: Teşbih ve Tecsîmden Berî Olma: Selef İmamlarının İtikadî İtidali
İmam Ahmed, Allah'ı mahlûka benzeten Müşebbihe ve Mücessime'yi de en az Cehmiyye kadar sapkın kabul eder. Selef akîdesi; ta'tîl (sıfatları inkâr) ile teşbih (mahlûka benzetme) arasındaki selâmetli orta yoldur.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Felsefî Çıkmazlara Düşmeden Saf İman Ufkunu Korumak
er-Reddü ale'z-Zenâdıka; aklı hevanın esaretinden kurtarıp vahyin huzurunda secdeye vardıran kudsî bir tevhid manifestosudur. İmam Ahmed bu eserle, İslâm akîdesinin berraklığını ebediyen muhafaza etmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede İmam Ahmed b. Hanbel'in hangi temel eserleri ve metodolojisi esas alınmıştır?
el-Müsned, Kitâbü'z-Zühd, Kitâbü'l-Vera', er-Reddü ale'z-Zenâdıka ve Kitâbü's-Salât şaheserleri esas alınmıştır.
İmam Ahmed b. Hanbel'e 'İmâmü Ehl-i Sünnet' unvanının verilmesinin tarihî sebebi nedir?
Mihne imtihanında Kur'an'ın gayr-i mahlûk olduğu Ehl-i Sünnet akîdesini kırbaçlar ve zindan tehditleri altında tek başına canı pahasına savunmasıdır.
Kitâbü'z-Zühd eserinin İslâm tasavvuf ve irfan tarihindeki kurucu ehemmiyeti nedir?
Tasavvufun ve zühdün ilk müstakil yazılı klasiği olup peygamberlerin, sahâbe ve tâbiînin nebevî zühdünü sahih rivayetlerle tespit etmesidir.